واریس عنکبوتی : نشانه ها و علت + بهترین درمان

واریس عنکبوتی به رگ های واریسی ظریفی که شبیه تار عنکبوت در هم تنیده و متصل هستند گفته می شود و علت نام گذاری آن ها نیز به همین دلیل است.

• علت واریس عنکبوتی
• علائم واریس عنکبوتی
• تشخیص واریس عنکبوتی
• واریس عنکبوتی پا
• واریس عنکبوتی صورت
• درمان واریس عنکبوتی

واریس عنکبوتی به رگ های واریسی ظریفی که شبیه تارعنکبوت هستند گفته می شود و علت نام گذاری آن ها نیز به همین دلیل است. این رگ های خونی ظریف و کوچک به سطح پوست نزدیک می باشند و معمولا به صورت خط های تار مانند و ظاهر شدن رگ هایی به رنگ بنفش، قرمز، یا آبی از زیر پوست دیده می شوند.

واریس های عنکبوتی بسیار شایع هستند و حدود ۴۰ درصد مردان و ۷۰ درصد زنان در ۶۰ سالگی تحت تاثیر این نوع واریس قرار می گیرند. این نوع واریس معمولا در پاها، بدن یا حتی صورت اتفاق می افتد. در تصاویر و عکس های زیر نمونه ای از واریس عنکبوتی در پا و صورت را مشاهده می کنید.

علت واریس عنکبوتی

عوامل و فاکتورهای زیادی می‌ توانند در ایجاد و پیشرفت واریس‌ های عنکبوتی نقش داشته باشند؛ به طوری که در علم پزشکی نمی‌ توان تنها یک دلیل مشخص و دقیق را برای آغاز این بیماری در نظر گرفت. در واقع، این رگ‌ های ریز زمانی ایجاد می‌ شوند که مویرگ‌های بسیار سطحی و ظریف پوست پا، توانایی خود را برای حرکت دادن درست خون از دست می‌ دهند.

مهم‌ ترین و شایع‌ ترین علت‌های این نارسایی موارد زیر می‌ باشند:

• ژنتیک و ارثی بودن واریس

بسیاری از تحقیقات نقش مستقیم ارث را در شکل‌گیری عروق تایید کرده‌اند. ضعف در ساختار و دیواره رگ‌ها می‌ تواند از طریق نسل‌ها منتقل شود. بنابراین، داشتن سابقه خانوادگی یا وجود فردی در بستگان نزدیک که مبتلا به انواع واریس باشد، به شدت احتمال مبتلا شدن شما را به این رگ‌ های عنکبوتی افزایش می‌ دهد.

• جنسیت

آمارها نشان می‌ دهند که زنان بیشتر از مردان به این عارضه دچار می‌ شوند. علت اصلی این تفاوت، تغییرات هورمونی شدید در بدن زنان است که مستقیماً روی استحکام و سفت بودن دیواره رگ‌ها تأثیر می‌گذارد و آن‌ ها را شل می‌ کند.

• چاقی و اضافه وزن

بالا بودن وزن بدن، به‌ ویژه در نواحی شکم و پاها، مانند یک فشار سنگینِ همیشگی عمل می‌ کند. اضافه وزن دائم، فشار خون درون رگ‌های پا را به شدت افزایش می‌ دهد. این فشار مداوم به مویرگ‌های ظریف سطحی پوست منتقل شده و باعث گشاد شدن و بیرون زدن آن‌ ها به شکل تار عنکبوت می‌ شود.

• واریس بارداری

دوران حاملگی یک شرایط خاص برای ایجاد واریس عنکبوتی است. در این دوره، تغییرات هورمونی شدید، افزایش ناگهانی وزن و از همه مهم‌تر افزایش حجم خون بدن رخ می‌ دهد. علاوه بر این، بزرگ شدن جنین باعث فشار به رگ‌های اصلی لگن شده و برگشتن خون از پاها به سمت بالا را سخت می‌ کند که نتیجه آن، ظاهر شدن رگ‌های ریز بنفش و قرمز روی پوست پا است.

• تغییرات هورمونی

نوسانات هورمونی در خانم‌ ها در برهه‌ های مختلفی مانند دوران بلوغ، عادت ماهانه، دوران یائسگی و یا حتی مصرف داروهای هورمونی مثل قرص‌های ضد بارداری، باعث ضعیف شدن و کاهش مقاومت دیواره رگ‌ها می‌ شود و آن‌ ها را مستعد گشاد شدن و پارگی می‌ کند.

• افزایش سن و پیری

با بالا رفتن سن، تمام بافت‌های بدن از جمله رگ‌ها دچار فرسودگی می‌ شوند. افراد مسن به دلیل کاهش طبیعی خاصیت کشسانی و فنری دیواره رگ‌ها و ضعیف شدن دریچه‌های کنترل‌ کننده جریان خون، بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند. همچنین پوست با افزایش سن نازک‌ تر می‌ شود و رگ‌های عنکبوتی زیر آن بیشتر خود را نشان می‌ دهند.

• ایستادن یا نشستن‌های طولانی‌مدت

سبک زندگی بی‌تحرک و شغل‌ های پشت‌ میزنشینی یا ایستادن مداوم، بزرگترین دشمن سلامت رگ‌ها هستند. قرار گرفتن در این وضعیت‌ها برای زمان طولانی، پمپ عضلانی ساق پا را از کار می‌ اندازد. وقتی عضلات پا تکان نخورند، خون به راحتی به سمت بالا حرکت نمی‌ کند و در پاها جمع می‌شود و به مویرگ‌های ظریف پوستی آسیب می‌ زند.

علائم واریس عنکبوتی

این نوع واریس خوشبختانه دردناک نیست و در بسیاری از موارد خطرناک و جدی نمی باشد و فقط از نظر ظاهری و زیبایی برای بیشتر افراد مشکل ایجاد می کند. اما بعضی اوقات با این علائم همراه است:

- سوزش و خارش: گاهی در قسمتی که واریس عنکبوتی دارید ممکن است احساس خارش یا سوزش داشته باشید.

- درد جزئی و خفیف

- کمی تورم در مچ و ساق پا

- احساس خستگی و سنگینی در پاها: این احساس مخصوصا شب ها بیشتر خواهد بود.

لازم به ذکر است که اگر علائم شدیدتری مثل درد شدید، زخم و خونریزی یا تورم زیاد داشتید حتما به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص واریس عنکبوتی

تشخیص دقیق واریس عنکبوتی تنها از طریق معاینه فیزیکی و ویزیت توسط پزشک متخصص به دست می آید. پزشک ممکن است علاوه بر معاینه و گرفتن سابقه و شرح حال پزشکی، آزمایش خون یا بررسی های زیر را نیز انجام دهد:

• سونوگرافی داپلر

یک روش تصویربرداری کاملاً بدون درد و بدون اشعه است که با امواج صوتی، سرعت و جهت حرکت خون را در رگ‌های پا نشان می‌ دهد. پزشک با این کار مطمئن می‌ شود که رگ‌های عمقی پا سالم هستند و جریان خون در آن ها به طور طبیعی جریان دارد.

• ونوگرافی

در ونوگرافی یک ماده رنگی مخصوص به درون رگ تزریق می‌ شود تا عروق پا زیر دستگاه اشعه ایکس کاملاً واضح و روشن دیده شوند. این روش قدیمی‌تر است و امروزه فقط برای تشخیص لخته‌ های مشکوک یا موارد بسیار پیچیده استفاده می‌ شود.

عوارض واریس عنکبوتی

همان طور که گفتیم این نوع واریس بیشتر یک مشکل ظاهری و زیبایی به حساب می آید اما بعضی اوقات ممکن است نشانه و علامت یک مشکل جدی تر یا واریس نهفته و عمقی باشد. علاوه بر این رگ های عنکبوتی قابلیت بزرگ تر و گسترده تر شدن هم دارند.

در بخش علائم واریس عنکبوتی هم اشاره کردیم که اگر شاهد علامت هایی مثل زخم، درد شدید، التهاب و قرمزی، سنگینی پاها و همچنین تغییر رنگ پوست در ناحیه واریسی بودید حتما این نشانه ها را جدی بگیرید و به پزشک متخصص مراجعه کنید.

واریس عنکبوتی پا

یکی از بیشترین محل هایی که واریس عنکبوتی در آن اتفاق می افتد و دیده می شود، پاها هستند. زیرا همیشه بیشترین فشار بدن به پاها وارد می شود و رگ های پا باید برخلاف جاذبه زمین جریان خون را به سمت قلب ببرند.

واریس عنکبوتی معمولا در این نواحی از پا بیشتر دیده می شود:

-ساق پا

- مچ پا

- پشت زانو

- ران ها

البته علاوه بر پاها این نوع واریس ممکن است در ناحیه شکم، کمر و سینه هم اتفاق بیفتد.

واریس عنکبوتی صورت

واریس عنکبوتی صورت بیشتر در ناحیه بینی، گونه ها و یا شقیقه ها دیده می شود. این نوع واریس معمولا درد و ناراحتی ایجاد نمی کنند و فقط از نظر زیبایی مشکل ایجاد می کنند.

علاوه بر عواملی که باعث ایجاد واریس های عنکبوتی می شوند و به آن ها اشاره کردیم؛ موارد زیر نیز می توانند در ایجاد واریس صورت نقش مهمی داشته باشند:

- قرار گرفتن طولانی مدت در نور و اشعه آفتاب

- تغییرات شدید آب و هوایی

- آکنه یا جوش

- جراحی یا لیزر

- بیماری های پوستی

- مصرف الکل 

درمان واریس عنکبوتی

امروزه روش های مختلفی برای درمان وجود دارد. اما این که کدام روش جهت درمان شما بهترین درمان است به نظر و تشخیص پزشک بستگی دارد که بر اساس شدت و محل رگ های واریسی مشخص می گردد.

درمان های متداولی که برای این بیماری به کار برده می شود عبارتند از:

- اسکلروتراپی

اسکلروتراپی به عنوان یکی از بهترین، موفق‌ ترین و رایج‌ ترین روش‌ های درمانی برای واریس عنکبوتی در سراسر دنیا شناخته می‌ شود.

این متد به دلیل کم عارضه بودن و بازدهی خوب به انتخاب پزشکان و بیماران تبدیل شده است. در این روش، پزشک متخصص با استفاده از یک سوزن بسیار ظریف و نازک که حتی از سوزن‌ های انسولین هم ظریف‌ تر است، یک ماده دارویی مخصوص را مستقیماً به درون رگ‌های عنکبوتی و مویرگ‌های آسیب‌دیده تزریق می‌ کند.

این ماده دارویی بلافاصله بعد از ورود به رگ، شروع به اثرگذاری روی دیواره‌های داخلی آن می‌ کند. این کار باعث می‌شود که دیواره‌های رگ تحریک شده، به یکدیگر بچسبند و رگ کاملاً بسته و مسدود شود. وقتی رگ بسته می‌ شود، دیگر هیچ خونی از آن عبور نمی‌ کند و جریان خون به طور خودکار به سمت رگ‌های سالم و عمقی‌تر پا هدایت می‌ شود.

رگ واریسی که حالا بسته و غیرفعال شده است، بعد از گذشت چند هفته توسط خود بدن تجزیه و به مرور زمان کاملاً محو می‌ شود. از بزرگ‌ترین مزایای اسکلروتراپی این است که یک درمان کاملاً سرپایی است، نیازی به اتاق عمل، بیهوشی یا حتی بی‌ حسی ندارد، در زمان بسیار کوتاهی (حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه) انجام می‌ شود و بیمار می‌ تواند بلافاصله پس از اتمام تزریق، بدون هیچ مشکلی راه برود و به کارهای روزمره خود برسد.

نمونه ای از درمان واریس عنکبوتی با روش تزریقی و اسکلروتراپی توسط دکتر بهنام واقفی

- لیزر درمانی

لیزر واریس عنکبوتی استفاده از اشعه لیزر برای از بین بردن رگ های کوچک و ظریف واریسی بدون درد و عوارض شدید می باشد. مطالعات نشان دادند که لیزر نه تنها باعث بهبود واریس عنکبوتی می شود که نقش موثری در جلوگیری از گشاد شدن مویرگ ها ایفا می کند.

این روش در موارد خاصی از این نوع واریس و با تشخیص پزشک انجام می شود. پس از انجام آن توسط افراد غیرمتخصص خودداری کنید چون ممکن است دچار عوارضی مثل سوختگی و لک شوید.

توجه داشته باشید که گاهی به تشخیص پزشک از هر دو روش اسکلروتراپی و لیزر سطحی برای درمان واریس های عنکبوتی استفاده می شود. در کلیپی که ارائه شده است می توانید تلفیق این دو درمان و اثر شگفت انگیز آن را مشاهده کنید.

- تغییر سبک زندگی

ورزش منظم، کاهش وزن، دوری از ایستادن و نشستن طولانی مدت، عدم استفاده از کفش پاشنه بلند یا نامناسب و پوشیدن جوراب واریس از مواردی هستند که با انجام آن ها می توانید علائم ناشی از این بیماری را بهبود ببخشید.

اگر این درمان ها از نظر پزشک مناسب تشخیص داده نشوند و یا در درمان واریس عنکبوتی موفق عمل نکنند در این صورت روش های دیگر درمان واریس انجام خواهد شد.

آیا واریس‌های عنکبوتی منتشر و پخش می شوند؟

رگ های عنکبوتی به مرور زمان می‌ توانند زیادتر، متراکم‌ تر و گسترده‌ تر شوند.

دلیل اینکه احساس می‌ کنید رگ‌های عنکبوتی در حال پخش شدن هستند، به این چند موضوع مربوط می‌ شود:

• بدتر شدن ریشه اصلی مشکل: رگ‌های عنکبوتی معمولاً به دلیل اختلال در حرکت خون ایجاد می‌ شوند. وقتی شما برای درمان اقدام نمی‌کنید یا سبک زندگی خود را تغییر نمی‌ دهید، فشار خون در مویرگ‌های کناری هم بالا می‌رود.

در نتیجه، رگ‌های سالمی که در کنار رگ‌های خراب قبلی قرار دارند هم کم‌کم گشاد و مهندسی عروق آن‌ها دستخوش تغییر شده و ظاهر می‌شوند. این اتفاق باعث می‌شود شما تصور کنید رگ‌های قبلی در حال پیشروی و تکثیر هستند.

• ایجاد شاخه‌ها و شبکه‌های جدید: مویرگ‌های سطحی پوست مانند شاخه‌های یک درخت به هم متصل هستند. وقتی خون در یک شاخه کوچک مسدود می‌ شود یا به سختی حرکت می‌ کند، برای پیدا کردن مسیر جدید به مویرگ‌های اطراف فشار می‌ آورد. این فشار باعث می‌شود مویرگ‌های مجاور هم برجسته و رنگی (قرمز یا بنفش) شوند و یک شبکه بزرگ‌تر و گسترده‌تر شبیه به تار عنکبوت روی پوست پا ایجاد کنند.

• تأثیر درمان‌های ناقص: جالب است بدانید در مواردی، اگر درمان به طور کامل یا توسط فرد متخصص انجام نشود و به عنوان مثال رگ اصلی تغذیه‌کننده زیرین بسته نشود؛ بدن ممکن است در آن ناحیه مویرگ‌های ریز جدیدی بسازد که به این پدیده موج جدید رگ‌ های عنکبوتی می‌ گویند.

خطرات درمان نکردن واریس عنکبوتی چیست؟

بسیاری از افراد تصور می‌ کنند واریس عنکبوتی تنها یک مشکل ظاهری و مربوط به زیبایی است، اما بی‌ توجهی به آن می‌ تواند نشانه‌ای از شروع مشکلات جدی‌ تر عروقی باشد. رها کردن این رگ‌ها بدون درمان و عدم تغییر سبک زندگی، می‌ تواند خطرات زیر را به همراه داشته باشد:

• پیشرفت بیماری و تبدیل به واریس طنابی

رگ‌های عنکبوتی اغلب اولین زنگ خطر هستند. اگر فشار پشت این رگ‌ها مهار نشود، این فشار ممکن است به مرور به رگ‌های بزرگ‌تر منتقل شده و باعث ایجاد واریس‌های برجسته، ضخیم و دردناک طنابی می‌ شود.

• احساس سنگینی، ورم و دردهای شبانه

با گذشت زمان و تجمع بیشتر خون در این مویرگ‌ها، بافت‌های اطراف دچار التهاب می‌ شوند. این وضعیت باعث می‌شود بیمار در پایان روز با ورم مچ پا، سنگینی شدید و گرفتگی‌های دردناک عضلات در شب مواجه شود.

• تغییر رنگ و تیره شدن پوست پا

تجمع طولانی‌مدت خون حاوی مواد زائد در پوست، باعث می‌شود که آهن موجود در خون به بافت پوست نفوذ کند. این امر به مرور زمان باعث ایجاد لکه‌های قهوه‌ای، تیره و ضخیم شدن پوست در نواحی اطراف مچ پا می‌شود که متأسفانه آسیب‌های پوستی آن به سختی درمان می‌ شوند.

• زخم‌های پوستی واریسی

در مراحل پیشرفته، به دلیل اختلال شدید در خون‌رسانی پا، پوست نازک و آسیب‌پذیر می‌ شود. در این حالت، حتی با یک خراش کوچک، زخم‌های باز و عفونی در پایین پا ایجاد می‌ شود که به دلیل گردش خون ضعیف، روند بهبودی آن‌ ها ماه‌ها طول می‌ کشد.

• خطر پارگی و خونریزی ناگهانی

از آنجا که رگ‌های عنکبوتی دقیقاً زیر سطح پوست قرار دارند و دیواره آن‌ها بسیار نازک و تحت فشار است، ممکن است با یک ضربه کوچک، در حین استحمام با آب داغ یا حتی خاراندن پوست، دچار پارگی و خونریزی‌های شدید ناگهانی شوند.

جمع بندی

واریس عنکبوتی نوعی واریس است که بیشتر از جنبه ظاهری برای افراد مشکل ایجاد می کند. این نوع واریس که به شکل تار عنکبوت و عموما به رنگ بنفش یا قرمز است، از سطح پوست قابل مشاهده است و معمولا در نواحی ساق، مچ، پشت زانو و ران پا دیده می شود اما ممکن است در سایر قسمت های بدن مانند صورت هم تشکیل شود. درمان آن به صورت اسکلروتراپی و لیزر یا ترکیبی از هر دو روش می باشد.

سوالات متداول

۱- آیا واریس عنکبوتی خطرناک است؟

همان طور که گفتیم این نوع واریس معمولا مشکل خاصی را ایجاد نمی کند و اغلب اوقات خطری به همراه ندارد. اما اگر با علائمی همچون، درد و التهاب شدید، زخم و خونریزی، خستگی و سنگینی در پاها و تغییر رنگ پوست همراه شود؛ حتما نیاز است که مورد بررسی جدی و معاینه قرار بگیرید.

۲- علت نمایان شدن رگ های قرمز و بنفش روی ران پا چیست؟

دیده شدن رگ های قرمز و بنفش از زیر پوست اگر به صورت خط های به هم پیوسته و تار عنکبوتی شکل هستند می تواند نشانه واریس عنکبوتی در ران پا باشد. اما جهت تشخیص دقیق تر و مطمئن تر لازم است توسط پزشک معاینه شوید.

۳- واریس های عنکبوتی خود به خود برطرف می شوند؟

واریس های عنکبوتی به جز در موارد معدود مانند بارداری برطرف نمی شوند و دائمی هستند. ژنتیک، چاقی، نشستن یا ایستادن طولانی مدت و در معرض نور آفتاب قرار گرفتن آن ها را ایجاد و تشدید خواهد کرد. درمان هایی مانند اسکلروتراپی یا لیزردرمانی می تواند آن را برطرف کند.

۴- واریس های عنکبوتی معمولا در چه سنی شایع هستند؟

این نوع واریس معمولا در دهه ۳۰ یا ۴۰ سالگی ظاهر می شوند اما ممکن است گاهی اوقات در ۲۰ سالگی هم ایجاد شوند.

۵- آیا واریس عنکبوتی ارثی است؟

بله. یکی از عوامل ایجاد انواع واریس ژنتیک می باشد.

۶- آیا گرما برای واریس عنکبوتی خوب است؟

گرما رگ های خونی را گشاد می کند و باعث افزایش جریان خون می شود که می تواند ناراحتی و مشکل بیشتری ایجاد کند. بنابراین کمپرس سرد و سرما انتخاب بهتری خواهد بود.

۷- استرس می تواند باعث واریس عنکبوتی شود؟

استرس ممکن است با افزایش جریان و فشار خون باعث در رگ های کوچک بدن باعث کشیده شدن و آسیب آن ها و در نهایت ایجاد واریس عنکبوتی شود.