کامل ترین نشانه ها و علائم واریس پا: علامت جدید و کمتر شناخته شده!

تحقیقاتی که در سال ۲۰۲۵ انجام شده است علامت و نشانه جدیدی را برای واریس پا تشخیص دادند.

• علت و عوامل بیماری واریس پا چیست؟
• واریس پا چه علائمی دارد؟
• درمان واریس پا و پیشگیری از آن

علائم و نشانه های بیماری، پیام های بدن برای هشدار درباره وضعیت سلامتی هستند. به همین دلیل نقش حیاتی در تشخیص زودهنگام، درمان موثر و پیشگیری از عوارض جدی دارند. واریس پا نیز از جمله بیماری هایی است با علامت و نشانه های مشخص که شناخت و آگاهی از آن ها به خصوص در افرادی که مستعد یا در حال ابتلا به این اختلال هستند می تواند مفید باشد.

علت و عوامل بیماری واریس پا چیست؟

رگ های واریسی در واقع همان سیاهرگ های شما هستند که دیگر نمی توانند کار خود را که بازگشت خون به قلب است به درستی انجام دهند. در واقع وقتی سیاهرگ ها تحت فشار عوامل آشکار و پنهانی از ژنتیک و تغییرات هورمونی گرفته تا ایستادن طولانی مدت نمی توانند خون را از پاها به قلب برگردانند، تجمع خون و فشار ناشی از آن می تواند رگ ها را واریسی کند.

از جمله مهم ترین عواملی که می توانند باعث واریس پا شوند، عبارتند از:

- ژنتیک و عوامل مادرزادی

- تغییرات هورمونی

- بارداری و حاملگی

- چاقی

- نشستن یا ایستادن طولانی مدت

- کم تحرکی

- برخی بیماری ها

- جنسیت

- سبک زندگی نادرست

واریس پا چه علائمی دارد؟

علائم و نشانه های واریس پا در ابتدا به صورت علائم هشدار دهنده یا خفیف و در صورت بروز و پیشرفت بیماری دارای علائم اصلی و شدید می باشند.

نکته قابل توجه این است که علائم واریس ارتباطی به شدت واریس ندارد. واریس های شدید گاهی می توانند در ۷۰ درصد موارد باعث علائم شدید شوند در حالی که واریس های طنابی در ۷۰ درصد موارد علامت خاصی ندارند.

علائم خطر و هشدار دهنده واریس پا

برخی نشانه ها می توانند قبل از این که واریس پا شدید و به مشکلی اساسی تبدیل شود به عنوان یک زنگ خطر نسبت به این بیماری عمل کنند:

• نقطه یا لکه های های قرمز روی پا

این نقطه یا لکه ها ممکن است نشانه نارسایی وریدی باشند و به واریس منجر شوند.

• درخشندگی غیرطبیعی پوست

ممکن است قبل از ظاهر شدن رگ های واریسی، پوست درخشندگی غیرعادی و غیرطبیعی پیدا کند.

• حساسیت به سرما

حساسیت به سرما یک علامت جدید و کمتر شناخته شده برای واریس پا است. جدیدترین مطالعات نشان دادند که بین واریس و حساسیت به سرما در پاها ارتباط وجود دارد. بنابراین حساسیت به سرما به ویژه زمانی که با علائمی مانند احساس سنگینی در پاها ترکیب شود می تواند یک علامت هشدار دهنده در تشخیص واریس باشد.

حساسیت به سرما معمولا به حالتی گفته می شود که پاها در مواجهه با دمای پایین به طور غیرطبیعی سرد، بی حس یا دردناک می شوند.

• درد یا احساس سنگینی خفیف در پاها

اگر درد خفیف یا احساس سنگینی در پاهایتان دارید ممکن است یکی از نشانه های اولیه ابتلا به واریس پا باشد.

• مشخص تر بودن سیاهرگ ها

تیره تر و مشخص تر بودن سیاهرگ های نزدیک به پوست هم می تواند احتمال ابتلا به این بیماری را بالا ببرد.

• سابقه خانوادگی و ژنتیک

سابقه خانوادگی ابتلا به واریس پا هم می تواند یک هشدار و زنگ خطر جدی محسوب شود. زیرا ژنتیک و سابقه خانوادگی نقش زیادی در این زمینه دارد. پس اگر یکی از اعضای خانواده درگیر این بیماری است، کوچکترین علائم را جدی بگیرید و زیر نظر یک متخصص مورد بررسی و چکاپ قرار بگیرید. علاوه بر این راه های پیشگیری از واریس پا هم می تواند مفید باشد.

علائم واریس در پا

علائم و نشانه های واریس پا می توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند اما موارد زیر شایع ترین نشانه ها هستند:

• درد و سنگینی پا

یکی از واضح‌ ترین نشانه‌ های واریس، حس سنگینی در پاهاست که معمولاً پس از ایستادن یا نشستن‌ های طولانی‌ مدت و آویزان بودن پاها تشدید می‌ شود.

این درد و سنگینی ماهیت ثابتی ندارد؛ گاهی به صورت سوزش مداوم، حس تپش و گزگز یا حتی گرفتگی‌ های ناگهانی عضلات (به خصوص در ساق پا) خود را نشان می‌ دهد.

نکته کلیدی اینجاست که این علائم آزاردهنده معمولاً با استراحت و بالا بردن پاها به دلیل تسهیل برگشت خون، به طور موقت بهبود یافته و کاهش می‌ یابند. اگر روز خود را با پاهای سبک آغاز می‌ کنید اما شب‌ ها با پاهایی سنگین و کلافه‌ کننده به رختخواب می‌ روید، این یک نشانه جدی است.

اگر می خواهید بدانید درد واریس پا چگونه است؟ کلیک کنید.

• خارش و اگزما

پوست روی رگ های واریسی ممکن است دچار خارش و اگزما شود. خاراندن پوست می تواند منجر به مشکلات پوستی بیشتری شود به ویژه اگر پوست نازک و حساس باشد.

• خستگی

احساس خستگی یا سنگینی در پاها به ویژه بعد از انجام فعالیت فیزیکی یا در افرادی که شغلشان نیازمند ایستادن طولانی مدت است.

• تکان دادن یا بی قراری پاها

ارتباط واریس با بی قراری و تکان دادن پاها به این دلیل است که واریس سبب افزایش فشار در وریدهای پا می شود و ممکن است منجر به نیاز به حرکت یا تکان دادن پاها شود.

• احساس سوزش یا سوزن سوزن شدن

احساس سوزش ناشی از واریس پا معمولا در نواحی بالای پا یا نزدیک به مچ پا وجود دارد. این خارش به دلیل تجمع خون در وریدها و فشار به بافت های اطراف بیشتر در ناحیه واریسی و بخش داخلی پا احساس می شود.

• تورم و التهاب

ورم یا التهاب به دلیل تجمع خون و مایع در پاها (اغلب در مچ و ساق پا) به خصوص در پایان روز یا بعد از انجام فعالیت طولانی که ممکن است با احساس تپش یا ضربان همراه باشد.

بیشتر یدانید: علت و دلیل ورم پاها چیست؟

• انقباض عضلانی

درد و گرفتگی عضلانی که بیشتر اوقات در خواب یا وقت آویزان کردن پاها اتفاق می افتد و می تواند دردناک و آزار دهنده باشد تا حدی که کیفیت خواب را هم تحت تاثیر قرار دهد. گرفتگی و اسپاسم بیشتر ممکن است در عضلات ساق پا اتفاق بیفتد.

• رگ های قابل مشاهده

رگ های بزرگ، پیچ خورده و معمولا به رنگ آبی یا بنفش که از زیر پوست قابل مشاهده هستند. این رگ ها معمولا به صورت طناب های متورم و پیچ خورده هستند و ممکن است با رگ ها و واریس عنکبوتی همراه باشند.

• تغییرات پوستی

تغییرات پوستی می تواند شامل تیره یا لکه دار شدن، تغییر رنگ پوست به قهوه ای تیره در نواحی ساق پا، خشک یا پوسته پوسته شدن و حالت ضخیم و چرمی پیدا کردن پوست باشد.

این نشانه به این دلیل اتفاق می افتد که تجمع طولانی‌ مدت خون، مواد زائد و گلبول‌ های قرمز خون از دیواره ظریف مویرگ‌ها نشت کرده و وارد بافت پوست می شوند. با تخریب این گلبول‌ ها، آهنِ موجود در آن‌ ها در زیر پوست رسوب می‌ کند؛ دقیقاً مثل اتفاقی که در زنگ‌ زدگی آهن می‌ افتد، پوست نیز به رنگ قهوه‌ای تیره، کبود یا لکه‌ دار تغییر رنگ می‌ دهد.

از طرفی، به دلیل اختلال شدید در گردش خون، اکسیژن و مواد مغذی حیاتی به سلول‌ های پوست نمی‌ رسد. این سوءتغذیه بافتی باعث می‌ شود پوست ساق و مچ پا به شدت خشک، ملتهب و پوسته پوسته شود و در مراحل پیشرفته‌ تر، حالتی سفت، ضخیم و چرمی‌ شکل پیدا کند. این تغییرات پوستی آخرین هشدار بدن قبل از باز شدن زخم‌ های دردناک و مزمن واریس هستند.

به یاد داشته باشید که: واریس با ترک پوستی (استریا) تفاوت دارد.

• تورم و سفت شدن بخشی از رگ واریسی

وقتی خون در رگ‌های واریسی راکد می‌ ماند و نمی‌ تواند به سمت قلب حرکت کند، ریسک لخته شدن خون هم بالا می‌ رود. در صورت بروز این اتفاق، بخشی از رگ واریسی به شدت متورم، سفت، دردناک و داغ یا قرمز می‌ شود؛ به طوری که رگ زیر پوست شبیه به یک تکه طناب سفت و گره‌ خورده لمس می‌شود.

ممکن است در بسیاری از بیماران، رگ‌ های واریسی تا پیش از این مرحله هیچ درد خاصی نداشته باشد و تنها بروز ناگهانی همین نشانه است که آن‌ ها را به طور جدی متوجه وخامت اوضاع می‌ کند. این وضعیت یک هشدار جدی است و نیاز به بررسی فوری پزشک دارد.

بعضی از این نشانه ها ممکن است در برخی بیماری های دیگر مانند رماتیسم هم دیده شود بنابراین دانستن تفاوت و فرق واریس پا و رماتیسم به شما کمک خواهد کرد.

• زخم ها

در مواردی که واریس شدید و مزمن می شود؛ پوست به قدری ضعیف و شکننده می‌ شود که حتی با یک خراش کوچک یا به طور خودبخودی، زخم‌ های عمیقی به ویژه در اطراف مچ پا، دهان باز می‌ کنند.

به دلیل گردش خون بسیار ضعیف در این نواحی، ترمیم سلول‌ ها مختل شده و بهبودی این زخم‌ ها فوق‌العاده سخت، زمان‌ بر و گاهی ماه‌ ها یا سال‌ ها طول می‌ کشد. این زخم‌ ها نه تنها درد مداومی دارند بلکه به شدت مستعد عفونت‌ های مکرر هستند و نیاز به درمان تخصصی واریس دارند.

• خونریزی

پوست روی رگ‌های برجسته و طنابی به مرور زمان بسیار نازک و ضعیف می‌ شود. در این حالت، حتی یک آسیب جزئی، ضربه کوچک یا خارش محکم پوست می‌ تواند باعث پارگی رگ و بروز خونریزی ناگهانی و شدید شود. به دلیل فشار بالای خون در این رگ‌ها، مهار خونریزی ممکن است در خانه دشوار باشد. این اتفاق، هرچند در موارد نادر اتفاق می افتد، اما یک وضعیت اورژانسی است که به توجه جدی و درمان فوری پزشکی نیاز دارد.

نکته مهم در مورد علائم واریس این است که این نشانه ها معمولا صبح ها کمتر و در پایان روز یعنی عصر یا شب تشدید می شوند.

تشخیص واریس پا

پزشک معمولا با پرسیدن سوالاتی از بیمار در مورد سبک زندگی و معاینه فیزیکی می تواند واریس پا را تشخیص دهد. علاوه بر این استفاده از روش هایی مانند سونوگرافی داپلر که مانند سونوگرافی معمولی در ناحیه پاها انجام می شود نیز از جمله متداول ترین روش تشخیص پزشکی برای این اختلال است.

گاهی اوقات نیز ممکن است برای تشخیص دقیق تر نیاز به روش های تخصصی تر مانند پلتیسموگرافی، ونوگرافی، MRI و سی تی اسکن باشد.

بیشتر بدانید: انواع سونوگرافی و آزمایش تشخیص واریس پا چگونه است؟

خطرات واریس پا

واریس پا در ابتدا ممکن است تنها ناراحتی یا ظاهری ناخوشایند ایجاد کند اما اگر درمان نشود می تواند مشکلات جدی تری را ایجاد کند:

- درد و ناراحتی: احساس درد و ناراحتی ناشی از این بیماری می تواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد.

- خونریزی: رگ های واریسی نزدیک به پوست ممکن است بر اثر ضربه یا آسیب پاره و دچار خونریزی شوند.

- زخم های پوستی یا عفونت: زخم های وریدی به ویژه در مچ پا می توانند عفونی شوند و نیاز به درمان آنتی بیوتیکی داشته باشند.

- لخته خون: با گذشت زمان و شدیدتر شدن علائم واریس پا، امکان تشکیل لخته خون در رگ ها بیشتر می شود.

- آمبولی ریه: لخته خون تشکیل شده در عروق پا ممکن است به سمت ریه حرکت کرده و آمبولی ریه ناشی از واریس پا را ایجاد کند.

درمان واریس پا و پیشگیری از آن

واریس پا اگر چه در مراحل اولیه ممکن است فقط یک مسئله یا ناراحتی جزئی به نظر بیاید اما در صورت عدم توجه و درمان می تواند عوارض جدی تری ایجاد کند. بنابراین اقدامات پیشگیرانه و درمانی در زمان مناسب، نقش کلیدی در حفظ سلامتی دارند.

برای کاهش خطر ابتلا به واریس پا، این اقدامات پیشگیرانه موثر خواهند بود:

• پوشیدن جوراب واریس برای کمک و بهبود گردش خون به خصوص مواقعی که تحرک کافی ندارید.
• بالا نگه داشتن پاها به مدت چند بار در طول روز
• اجتناب از ایستادن یا نشستن طولانی مدت و تغییر وضعیت بدن به طور منظم خصوصا در افراد شاغل
• کنترل وزن و داشتن رژیم غذایی مناسب واریس پا
• نوشیدن مایعات و به خصوص آب کافی
• پیاده روی در فواصل مناسب در طول مسافرت های طولانی با ماشین یا هواپیما
• ورزش منظم و فعالیت روزانه
• پوشیدن کفش های مناسب و لباس های باز و راحت

متداول ترین درمان های بیماری واریس پا که امروزه به کار می روند، برخلاف گذشته که تنها محدود به دارو و جراحی بودند؛ شامل روش هایی راحت و پیشرفته مانند اسکلروتراپی، لیزردرمانی یا فلبکتومی است. در اسکلروتراپی تنها با تزریق یک ماده شیمیایی به رگ های واریسی، در لیزر درمانی با استفاده از اشعه و حرارت لیزر و در فلبکتومی با ایجاد یک برش بسیار کوچک و بیرون کشیدن رگ های واریسی اقدام به درمان این بیماری می شود.

اقدام به درمان تخصصی و پزشکی به خصوص زمانی که به علت بروز نشانه هایی مانند زخم و عفونت، لخته خون و خطر آمبولی ریه، ممکن است عوارض و خطرات واریس خطرناک و باعث مرگ شود، لازم و ضروری به نظر می رسد.

سوالات متداول

۱- آیا واریس پا درد دارد؟

بله، واریس پا می تواند به دلیل تجمع خون و فشار روی رگ ها با درد، ناراحتی و احساس سنگینی همراه باشد.

۲- آیا واریس باعث خارش می شود؟

بله، واریس می تواند به دلیل گردش خون ضعیف باعث خارش یا اگزمای پوستی شود.

۳- آیا واریس باعث سوزش پا می شود؟

بله، التهاب و فشار روی رگ ها سبب احساس سوزش در پاها می شود.

۴- آیا واریس باعث التهاب می شود؟

بله، تجمع خون و فشاری که به دیواره عروق واریسی وارد می شود منجر به التهاب می گردد.

۵- آیا واریس باعث ورم پا می شود؟

بله، اختلال در گردش خون و تجمع آن به رگ ها و بافت های اطراف فشار وارد می کند و ورم پا که بیشتر در ناحیه مچ یا ساق پا است، ایجاد می شود.

۶- آیا واریس باعث کبودی پا می شود؟

اگر چه کبودی نشانه و علامت متداولی برای واریس محسوب نمی شود اما گاهی اوقات ممکن است باعث خونریزی های زیرپوستی یا تیرگی پوست شبیه کبودی شود.