تفاوت و فرق واریس پا و رماتیسم: مقایسه و ارتباط
روماتیسم مفصلی یک بیماری است که مفاصل را درگیر می کند در حالی که واریس پا یک بیماری عروقی است که سیاهرگ های پا را تحت تاثیر قرار می دهد.
روماتیسم مفصلی یک بیماری است که مفاصل را درگیر می کند در حالی که واریس پا یک بیماری عروقی است که سیاهرگ های پا را تحت تاثیر قرار می دهد.
- بیماری روماتیسم مفصلی چیست؟
- نشانه و علائم بیماری رماتیسم مفصلی
- بیماری روماتیسم مفصلی بر اثر چیست؟
- روش های درمان رماتیسم مفصلی
- واریس پا بر اثر چیست و از کجا شروع می شود؟
- ارتباط و مقایسه واریس پا و رماتیسم مفصلی
روماتیسم مفصلی و واریس پا دو بیماری شایع هستند که به خاطر علائم مشابهی مانند درد و ناراحتی در پاها ممکن است توسط بعضی از بیماران با هم اشتباه و یا یکسان در نظر گرفته شوند. با این حال این دو بیماری از نظر منشأ، علائم، علل و روش های درمان کاملا متفاوت هستند. اگر شک دارید و نمی دانید مبتلا به کدام نوع بیماری هستید پیشنهاد می کنیم در مطالعه این مقاله با ما همراه باشید.
بیماری روماتیسم مفصلی چیست؟
روماتیسم مفصلی (به انگلیسی Rheumatoid arthritis) یا RA نامیده می شود و یک بیماری خود ایمنی به حساب می آید.
در این بیماری، سیستم ایمنی به جای اینکه به مفاصل سالم ما اجازه دهد به خوبی کار کنند به آنها حمله کرده و باعث می شود که مفاصل دچار التهاب مزمن یا همان ورم و قرمزی طولانیمدت شوند.
این التهاب باعث می شود فرد مبتلا در مفاصل خود احساس درد، تورم و سفتی کند و گاهی حتی انجام کارهای ساده روزمره برایش دشوار شود. این اختلال معمولا مفاصل کوچک مانند انگشتان دست، مچ و زانو را درگیر می کند اما می تواند به بقیه قسمت های بدن هم سرایت پیدا کند.
نکته مهم این است که برخلاف برخی بیماریهای دیگر که فقط یک مفصل را درگیر می کنند، رماتیسم مفصلی معمولاً هر دو طرف بدن را به صورت متقارن گرفتار می کند؛ یعنی اگر مفصل انگشت دست راست درگیر شود، احتمال زیادی وجود دارد که همان مفصل در دست چپ هم درگیر شود.
همچنین این بیماری محدود به مفاصل نمی ماند و می تواند به سایر قسمت های بدن مانند پوست، چشم ها، ریه ها، قلب و حتی رگهای خونی نیز سرایت کند، به همین دلیل پزشکان آن را یک بیماری سیستمیک می نامند؛ یعنی بیماری که تمام بدن را می تواند تحت تأثیر قرار دهد.
از نشانههای مشخص این بیماری می توان به سفتی صبحگاهی مفاصل اشاره کرد که معمولاً بیش از سی دقیقه طول می کشد و با حرکت دادن آرام مفاصل، این سفتی کمکم برطرف می شود، در حالی که در سایر بیماری های مفصلی مانند ساییدگی مفصل، این سفتی معمولاً کمتر از سی دقیقه است.
تشخیص به موقع و شروع درمان در مراحل اولیه این بیماری بسیار مهم است، زیرا با کنترل التهاب می توان از آسیب های دائمی به مفاصل و سایر اعضای بدن جلوگیری کرد.
نشانه و علائم بیماری رماتیسم مفصلی
مهم ترین نشانه هایی که برای این بیماری وجود دارد عبارتند از:
- درد و تورم در مفاصل به ویژه در دست، مچ و زانوها
- سفتگی و خشکی صبحگاهی که معمولا بیش از یک ساعت طول می کشد.
- خستگی شدید
- از دست دادن اشتها یا کم اشتهایی
- تب
- بی حسی و گزگز شدن به ویژه در دست ها و پاها
- توده های سفت و بدون درد زیر پوست و نزدیک مفاصل
- کاهش دامنه حرکتی مفاصل
بیماری روماتیسم مفصلی بر اثر چیست؟
علت دقیق این بیماری چندان شناخته شده نیست اما تحقیقات نشان می دهد که ترکیبی از علائم ژنتیکی و محیطی در این زمینه نقش دارند. از جمله این عوامل می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- سابقه خانوادگی
- ابتلا به برخی عفونت ها و بیماری ها (نقرس، لوپوس و عفونت های استرپتوکوکی)
- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص مثل آزبست و سیلیس
- جنسیت (در زنان بالاتر از مردان)
- چاقی و اضافه وزن
- بالا رفتن سن
- استرس
- سیگار کشیدن
- رژیم غذایی نادرست
روش های درمان رماتیسم مفصلی
روش های درمانی که برای رماتیسم وجود دارند به سه گروه مهم تقسیم می شوند:
دارو درمانی
داروهایی که برای درمان این بیماری تجویز می شوند مسکن و ضد التهاب های غیر استروئیدی مثل ایبوپروفن برای کاهش درد و التهاب است. داروهای ضد روماتیسمی متوترکسات برای جلوگیری از پیشرفت بیماری، بیولوژیک ها برای هدف گیری خاص سیستم ایمنی و کورتیکواستروئیدها جهت کاهش التهاب شدید نیز با تشخیص و تجویز پزشک مورد استفاده قرار می گیرند.
فیزیوتراپی رماتیسم
فیزیوتراپی یکی از درمان های رماتیسم مفصلی است که با حفظ دامنه حرکتی مفاصل و تقویت عضلات اطراف آنها، از خشک و بی حرکت شدن مفاصل جلوگیری می کند.
تمرینات کششی ملایم به کاهش سفتی صبحگاهی مفاصل کمک کرده و فعالیت های هوازی سبک مانند پیاده روی، دوچرخه سواری، یوگا و شنا نیز به دلیل افزایش گردش خون و کاهش التهاب، عملکرد حرکتی بیماران را بهبود می بخشند.
شنا به ویژه به دلیل کاهش وزن بدن در آب، فشار روی مفاصل را به حداقل می رساند و گزینه بسیار مناسبی برای این بیماران محسوب می شود. انجام تمام این تمرینات باید با نظر پزشک و فیزیوتراپیست باشد و در روزهایی که التهاب شدید است، استراحت نسبی در اولویت قرار دارد.
جراحی
اگر رماتیسم شدید یا مزمن شود، ممکن است نیاز به عمل و جراحی برای برطرف کردن مشکل یا جایگزینی مفاصل آسیب دیده مثلا تعویض مفاصل زانو یا لگن باشد.
علاوه بر روش هایی که جهت درمان رماتیسم به آن ها اشاره شد تغییر سبک زندگی مانند داشتن وزن و رژیم غذایی مناسب، مدیریت استرس، داشتن خواب کافی و تمرینات بدنی مفید هم می تواند در این زمینه اثربخش باشد.
واریس پا بر اثر چیست و از کجا شروع می شود؟
واریس معمولا به دلیل ضعف یا آسیب دیواره سیاهرگ ها و دریچه های واقع در آن ها که مثل یک دروازه کنترل جریان خون عمل می کنند، ایجاد می شود که در این صورت خون به جای بازگشت به قلب به عقب بر می گردد و در وریدها جمع می شود. فشار ناشی از تجمع خون در سیاهرگ ها فشار روی دیواره عروق را افزایش می دهد و بنابراین رگ ها بزرگ و متورم می شوند.
علائم و نشانه های مهم واریس پا
اگر این نشانه ها را دارید می توانید در مورد بیماری واریس پا شک کنید:
- احساس سنگینی، درد یا خستگی در پاها به خصوص بعد از ایستادن طولانی مدت
- احساس سوزش یا تپش در پاها
- تورم به خصوص در مچ یا ساق پا
- خارش اطراف رگ های واریسی
- خشک شدن و تغییر رنگ پوست به قرمز یا قهوه ای
- رگ های برجسته و پیچ خورده به رنگ بنفش یا آبی تیره که عموما از روی سطح پوست قابل مشاهده هستند.
- زخم های پوستی و باز به خصوص نزدیک مچ پا
- خونریزی و عفونت زخم ها
بیشتر بدانید: کامل ترین نشانه ها و علائم واریس پا!
دلایل و علل واریس پا
عوامل زیر می توانند خطر ابتلا به واریس پا را افزایش دهند:
- عوامل ژنتیکی و مادرزادی
- افزایش سن
- واریس بارداری و حاملگی
- ایستادن یا نشستن طولانی مدت
- تغییرات هورمونی
- جنسیت که واریس در زنان احتمال وقوع بیشتری دارد.
- چاقی و اضافه وزن
- کم تحرکی
- داشتن سبک زندگی نادرست
در صورتی که این عوامل خطر را دارید، پیدا کردن یک دکتر خوب برای واریس پا یا یک کلینیک تخصصی واریس پا می تواند به تشخیص دقیق و درمان موثرتر این بیماری به شما کمک کند.
روش های درمان واریس پا
روش های درمان واریس پا می توانند شامل موارد زیر باشند:
روش های پیشگیرانه
تغییرات سبک زندگی
داشتن ورزش منظم، رژیم غذایی مناسب واریس، اجتناب از ایستادن یا نشسن طولانی مدت و کنترل وزن
بالا گرفتن پاها هنگام نشستن یا خوابیدن (حداقل ۱۵ دقیقه هر چند ساعت)
استفاده از جوراب واریس یا فشاری
روش های پزشکی
دارو درمانی
اسکلروتراپی
یکی از روش های درمان واریس است که با تزریق یک ماده با استفاده از یک سوزن نازک و کوچک به رگ های واریسی باعث از بین رفتن آن ها می شوند.
لیزر درمانی
در لیزر درمانی که به دو روش سطحی و درون رگی برای درمان واریس پا انجام می شود با استفاده از حرارت اشعه لیزر عروق معیوب را مسدود و درمان می کنند.
جراحی
در مواردی خاص یا شدید ممکن است نیاز به حذف وریدهای آسیب دیده با استفاده از روش های تهاجمی مانند فلبکتومی یا جراحی باشد.
ارتباط و مقایسه واریس پا و رماتیسم مفصلی
طبق تحقیقات واریس پا و رماتیسم مفصلی ارتباط مستقیمی با هم ندارند اما گاهی اوقات ممکن است التهاب و تورم ناشی از رماتیسم مفصلی به سیستم گردش خون فشار وارد کند و عاملی برای واریس پا باشد.
واریس یک بیماری ساختاری و مکانیکی وریدهاست که در اثر ضعیف شدن دیواره و نارسایی دریچه های وریدی ایجاد می شود، در حالی که رماتیسم یک بیماری خودایمنی و التهابی محسوب می شود.
با این حال، این دو بیماری می توانند به صورت غیرمستقیم بر یکدیگر تأثیر بگذارند. التهاب مزمن ناشی از رماتیسم مفصلی می تواند به سیستم گردش خون فشار وارد کرده و روند خون رسانی را مختل کند و همچنین درمان های طولانی مدت این بیماری که سیستم ایمنی را تضعیف می کنند، ممکن است توانایی بدن برای ترمیم بافت ها را کاهش دهند و در نتیجه در صورت وجود واریس، روند بهبود زخمهای احتمالی را با مشکل مواجه کنند.
یکی از عوارض نادر اما جدی رماتیسم مفصلی، واسکولیت روماتوئیدی نام دارد که در آن عروق خونی ملتهب می شوند و این التهاب می تواند رگها را درگیر کرده و به طور غیرمستقیم بر سلامت عروق تأثیر بگذارد، اما باید توجه داشت که شیوع این عارضه در بیماران مبتلا به رماتیسم تنها حدود ۲ تا ۵ درصد است.
به طور کلی، اگرچه رماتیسم می تواند با ایجاد التهاب سیستمیک و کاهش تحرک بیمار، به طور غیرمستقیم خطر ابتلا به واریس را افزایش دهد اما این دو بیماری ماهیتاً متفاوت بوده و درمان هر یک باید بر اساس علت زمینهای آن انجام شود.
برای درک بهتر، جدول زیر تفاوت ها و شباهت های احتمالی بین رماتیسم مفصلی یا RA را با واریس پا نشان می دهد:
نتیجه گیری
رماتیسم مفصلی و واریس پا هر دو بیماری متفاوتی هستند که علت، علائم و درمان های متفاوتی دارند. رماتیسم مفصلی یک بیماری خود ایمنی است که مفاصل را درگیر می کند و معمولا با درد و سفتی مفاصل شناخته می شود. در حالی که واریس پا یک بیماری عروقی است که به دلیل اختلال در سیاهرگ ها و تجمع خون در آن ها اتفاق می افتد و با علائمی مانند رگ های برجسته و احساس سنگینی و درد در پاها همراه است.
سوالات متداول
۱- چرا روماتیسم می گیریم؟
ژنتیک، اختلال در سیستم ایمنی، بالا رفتن سن، استرس، قرار گرفتن در معرض برخی عفونت ها و مواد شیمیایی، افزایش وزن و سیگار کشیدن از جمله مهم ترین عواملی هستند که باعث رماتیسم می شوند.
۲- خطرناک ترین نوع رماتیسم چیست؟
خطرناک ترین نوع رماتیسم اسکلرودرما، لوپوس، آرتریت روماتوئید و واسکولیت رماتیسمی هستند.
۳- واریس پا درمان قطعی دارد؟
بله. امروزه درمان و روش های قطعی و راحت تری نسبت به گذشته برای درمان واریس پا وجود دارد.
۴- دشمن روماتیسم چیست؟
داشتن یک رژیم غذایی سالم، ورزش، کاهش و مدیریت استرس، کنترل وزن و ترک سیگار از جمله عوامل مهمی هستند که دشمن رماتیسم به شمار می آیند.
۵- آیا روماتیسم مفصلی درمان قطعی دارد؟
خیر، روماتیسم مفصلی درمان قطعی ندارد و یک بیماری مزمن است. با تشخیص به موقع و درمان مناسب، می توان بیماری را کنترل کرده و از پیشرفت آن جلوگیری نمود. بسیاری از بیماران با درمان منظم، کیفیت زندگی خوبی دارند و می توانند فعالیتهای روزمره خود را انجام دهند.
۶- آیا رژیم غذایی خاصی برای کنترل روماتیسم وجود دارد؟
بله، رژیم غذایی ضدالتهابی مانند مصرف ماهی، میوه ها و سبزیجات به کاهش علائم کمک می کند. کاهش مصرف قند، چربی های مضر و غذاهای فرآوری شده نیز توصیه می شود. رژیم غذایی نباید جایگزین دارو شود و باید با مشورت پزشک تنظیم شود.