تعویض دریچه آئورت قلب با عمل تاوی (TAVI)

عمل تاوی ( TAVI) یا تعویض دریچه آئورت به روش بسته ( بدون عمل جراحی باز )یک روش کم تهاجمی و جدید جهت بیماری های مربوط به دریچه آئورت می باشد.

• چه زمانی عمل تاوی (TAVI) انتخاب اول است؟
• چه بیمارانی نیاز به تعویض دریچه یا عمل تاوی دارند؟
• علائم تنگی آئورت
• مزایای عمل تاوی
• عمل تاوی (TAVI) چگونه انجام می شود؟
• تفاوت تاوی (TAVI) با جراحی باز قلب

در عمل تاوی، دریچه آئورت قلبی که آسیب دیده است، به جای جراحی باز توسط یک لوله بلند و باریک به اسم کاتتر که وارد رگ های خونی می شود با یک دریچه مصنوعی بیولوژیک جایگزین می شود.

تفاوت و مزیت اصلی روش تاوی نسبت به جراحی تعویض دریچه این است که در این روش قفسه سینه به هیچ وجه باز نمی شود و تعویض دریچه از طریق یک سوراخ کوچک از شریان پا انجام می شود.

بیمار بلافاصله بعد از عمل به هوش می آید، ظرف یک روز اجازه راه رفتن خواهد داشت و ظرف ۱ الی ۲ روز مرخص می شود.

با توجه به پیچیده بودن عمل تاوی و نیاز به بیمارستان های مجهز و توانمند از نظر وسایل و پرسنل ، در حال حاضر در ایران مراکز بسیار محدود و انگشت شماری این عمل را انجام می دهند. اینجانب دکتر بهنام واقفی با سابقه انجام بیش از 50 عمل تاوی در حضور تیم فوق تخصصی بیمارستان دی و در کنار اساتید بزرگ ایران جناب آقای دکتر ماندگار ، جناب آقای دکتر عبدی و جناب آقای دکترناظری جهت انجام این عمل از تجربه کافی برخوردار می باشم.

چه زمانی عمل تاوی (TAVI) انتخاب اول است؟

امروزه پزشکان بر اساس تست‌ های عملکردی و میزان کلسیم دریچه، زمان طلایی عمل را تعیین می‌ کنند. اگر تنگی آئورت در مرحله شدید باشد حتی اگر بیمار علامت زیادی نداشته باشد، برای جلوگیری از مرگ ناگهانی، عمل جایگزینی دریچه اغلب به روش کم‌ تهاجمی تاوی توصیه می‌ شود.

چه بیمارانی نیاز به تعویض دریچه یا عمل تاوی دارند؟

با افزایش سن، به مرور کلسیم در سطح دریچه آئورت که یکی از چهار دریچه اصلی قلب می باشد؛ رسوب می کند و باعث آسیب به دریچه می شود و دریچه به راحتی باز و بسته نخواهد شد. به عبارتی باعث تنگی دریچه می شود. در نتیجه خون به راحتی از قلب خارج نمی شود و نمی تواند به کل بدن پمپاژ شود. به مرور تنگی آئورت در اثر فشار به قلب باعث نارسایی قلب خواهد شد.

توجه!

با توجه به اینکه ایجاد نارسایی قلب به معنای آسیب دائمی و فیبروز یعنی جایگزینی بافت زنده با بافت مرده و سفت عضله قلب است، نباید منتظر بروز علائم شدید ماند. بسیاری از بیماران در مراحل اولیه تنگی شدید هیچ علامتی ندارند؛ لذا بهتر است افراد بالای ۶۰ سال در فواصل دوره‌ ای منظم اکوکاردیوگرافی قلب انجام دهند تا بتوان در مراحل اولیه تنگی شدید آئورت را تشخیص داد.

علائم تنگی آئورت

علائمی که به دلیل این مشکل ایجاد می شوند عبارتند از:

• درد قفسه سینه

• تنگی نفس

• خستگی زیاد

• سرگیجه

• ایست قلبی

• غش کردن

• مرگ ناگهانی

مزایای عمل تاوی

در مقایسه با عمل قلب باز، تاوی یک روش بسته است که از طریق یک سوراخ کوچک ( حدود ۱ الی ۲ سانتی ) از شریان فمورال پا انجام می شود.

نیازی به بیهوشی کامل و طولانی مدت ندارد؛ بیمار در طی عمل یک بیهوشی خفیف دارد و بلافاصله بعد عمل به هوش می آید.

تاوی یک عمل سرپایی محسوب می شود و بیمار ظرف ۱  تا ۲ روز مرخص خواهد شد.

بلافاصله بعد عمل علائم بیمار بهبود قابل توجهی می یابد و ظرفیت پمپاژ قلب بهتر می شود.

عوارض و خطر کمتری مثل عفونت یا خونریزی نسبت به جراحی باز دارد.

برای بیماران پرخطر مانند سالمندان و کسانی که قادر به تحمل جراحی باز نیستند مناسب و انتخاب خوبی می باشد.

دوره نقاهت کوتاه تری نسبت به جراحی دارد.

عمل تاوی (TAVI) چگونه انجام می شود؟

این جراحی نوین با استفاده از تجهیزات پیشرفته رادیولوژی و با دقت میلی‌متری طبق مراحل زیر انجام می‌ شود:

۱. بیهوشی و آماده‌ سازی

ابتدا بیهوشی عمومی یا موضعی، بسته به شرایط بیمار انجام می‌ شود. همان‌طور که گفته شد، به دلیل کم‌تهاجمی بودن روش، نیاز به بیهوشی طولانی‌ مدت و عمیق نمی‌ باشد و حتی در بسیاری از موارد از آرام‌ بخش استفاده می‌ شود تا بیمار سریع‌ تر ریکاوری شود.

۲. وارد شدن کاتتر به سیستم عروقی

برش بسیار کوچکی معمولاً کمتر از یک سانتی‌ متر روی کشاله ران ایجاد می‌ شود. سپس کاتتر که یک لوله توخالی و بسیار منعطف است، وارد شریان اصلی می‌ شود. در موارد نادری که عروق پا مناسب نباشند، ممکن است از طریق برشی کوچک روی قفسه سینه یا زیر استخوان ترقوه وارد شوند.

۳. هدایت کاتتر به سمت قلب

کاتتر با مهارت پزشک به سمت قلب و خروجی دریچه آئورت برده می‌ شود. پزشک در تمام طول این مسیر، حرکت کاتتر را به صورت زنده بر روی مانیتورهای پیشرفته اتاق عمل (آنژیوگرافی) مشاهده می‌ کند تا از مسیر دقیق رگ مطمئن شود.

۴. جاگذاری دریچه جدید (تکنولوژی بالون)

دریچه جدید که از بافت بیولوژیک تهیه شده، به صورت فشرده روی یک بالون مخصوص در نوک کاتتر قرار دارد. هنگامی که کاتتر در محل دریچه آسیب‌ دیده قرار گرفت، بالون باد می‌ شود. با باز شدن بالون، دریچه قدیمی و کلسیمی شده به دیواره فشار داده شده و به عنوان تکیه‌ گاهی برای دریچه جدید عمل می‌ کند. سپس دریچه مصنوعی باز شده و بلافاصله شروع به کار و هدایت خون می‌ کند.

۵. بررسی نهایی و پایان عمل

بعد از جاگذاری، پزشک با تزریق ماده حاجب و انجام اکوکاردیوگرافی مری از عملکرد درست و عدم نشت دریچه تازه اطمینان حاصل می‌ کند. سپس بالون خالی شده، کاتتر خارج می‌ شود و محل برش کوچک با بخیه یا چسب مخصوص بسته می‌ شود. کل این فرایند معمولاً بین ۱ تا ۲ ساعت به طول می‌ انجامد که بسیار کوتاه‌ تر از جراحی قلب باز است.

بزرگترین مزیت مراحل تاوی این است که برخلاف جراحی قلب باز، نیازی به استفاده از دستگاه پمپ قلبی-ریوی نیست و قلب در تمام طول مدت عمل به طور طبیعی به ضربان خود ادامه می‌ دهد؛ این موضوع ریسک سکته‌ های مغزی و عوارض کلیوی بعد از عمل را به شدت کاهش می‌ دهد.

چه کسانی بهتر است عمل تاوی انجام دهند؟

این نوع جراحی برای کسانی که شرایط زیر را دارند، مناسب می باشد:

• افراد مسن و سالمند

• افرادی که تحمل و شرایط جراحی باز قلب را ندارند

• بیماران ریوی، کلیوی و یا مبتلا به نارسایی قلبی

• سابقه جراحی قبلی قلب

امروزه تشخیص نهایی برای انجام تاوی بر اساس اصطلاحا نمره خطر بیمار انجام می‌ شود. اگر پزشک شما تشخیص دهد که خطرات جراحی باز بیشتر از منافع آن است، عمل تاوی به عنوان یک راهکار نجات‌ بخش و استاندارد جهانی پیشنهاد می‌ گردد.

تفاوت تاوی (TAVI) با جراحی باز قلب

در جدول زیر عمل تاوی را با جراحی باز قلب مقایسه کردیم:

قبل از عمل تاوی چه مراحلی انجام می شود؟

ابتدا باید توسط یک پزشک متخصص قلب ویزیت شوید و آزمایشات لازم انجام شود و نوع بیهوشی شما مشخص شود. اگر مبتلا به بیماری های دیگری هم هستید ممکن است نیاز به مراجعه به متخصص آن بیماری نیز باشد.

آزمایشات پزشکی شامل آزمایش خون، نوار قلب، اکو قلب، تست ورزش، آنژیوگرافی، سی تا اسکن یا ام آر آی هم جهت بررسی دقیق وضعیت رگ ها و قلب انجام می گردد.

ممکن است پزشک با توجه به تشخیص خود رژیم غذایی و دارویی خاصی را برای شما در نظر بگیرد که ملزم به رعایت آن می باشید.

قبل از عمل باید به مدتی که برای شما مشخص شده ناشتا باشید و با صابون ضدعفونی کننده حمام کنید.

پس از انجام جراحی به یک همراه برای بردن شما به خانه احتیاج دارید.

مراقبت های بعد از عمل تاوی یا تعویض دریچه آئورت

بعد از انجام تاوی حتما این موارد را رعایت کنید:

• استراحت کافی

حتما استراحت کافی به خصوص در روزهای اول داشته باشید و از انجام فعالیت های سنگین و یا فشار زا خودداری کنید. کم کم و طبق تجویز پزشک به فعالیت های روزانه خود برگردید.

• مراقبت از محل برش

محل برش را خشک و تمیز نگه دارید و به آن فشار وارد نکنید.

• مصرف دقیق و منظم داروها

داروهایی را که پزشک برایتان تجویز کرده است به صورت کامل، دقیق و سر ساعت مصرف کنید.

• رژیم غذایی مناسب

غذاهای پرچرب، شور یا شیرین مناسب نیستند و حتما یک رژیم غذایی سالم داشته باشید.

• کنترل فشار خون

به طور منظم فشار خون خود را چک و کنترل کنید.

• ورزش و فعالیت سبک

بعد از بهبودی و با تشحیص و نظر پزشک ورزش های سبکی مثل پیاده روی جهت بهبود جریان خون را انجام دهید.

• چکاپ منظم توسط پزشک

حتما به طور منظم جهت بررسی عملکرد دریچه جدید و قلب به پزشک مراجعه کنید. تا در صورتی که دچار مشکل یا عوارض شده اید هر چه زودتر اقدامات لازم انجام شود.

عوارض عمل تاوی (TAVI)

این عمل می تواند عوارض احتمالی زیر را ایجاد کند. اما جهت پیشگیری از این عوارض حتما پزشک متخصصی با مهارت بالا در زمینه این نوع جراحی انتخاب کنید و همچنین مراقبت های قبل از عمل و پس از آن را که در بالا به آن اشاره کردیم رعایت کنید. 

با توجه به این موارد و انجام آن تا حد زیادی از این عوارض جلوگیری خواهید کرد.

• خونریزی

حتما محل برش را تمیز و خشک نگه دارید تا از این عارضه جلوگیری کنید.

• عفونت

اگر آنتی بیوتیک ها و داروهایی که پس از جراحی تجویز شده اند را به موقع و درست مصرف نکنید ممکن است دچار چنین مشکلی شوید.

• لخته شدن خون

ممکن است گاهی در دریچه جدید لخته خون تشکیل شود.

• مشکل در ریتم قلب

بعد از جراحی در برخی موارد تغییراتی در ریتم قلب ایجاد می شود.

مراجعه منظم شما به پزشکی که شما را جراحی نموده است و بررسی وضعیت و عملکرد قلبتان در کاهش وقوع این عوارض بسیار موثر خواهد بود.

سوالات متداول​​​​​​​

۱. آیا دریچه مصنوعی در عمل تاوی نیاز به تعویض مجدد دارد؟

دریچه‌ های بیولوژیکی مورد استفاده در تاوی معمولاً طول عمری بین ۱۰ تا ۱۵ سال دارند. البته این زمان به سن بیمار و میزان رسوب کلسیم بستگی دارد. نکته جالب اینجاست که اگر در آینده این دریچه هم دچار فرسودگی شود، در بسیاری از موارد می‌ توان بدون جراحی باز، یک دریچه جدید را داخل همان دریچه قبلی قرار داد.

۲. بعد از عمل تاوی باید تا آخر عمر داروی ضد انعقاد (ورفارین) مصرف کرد؟

خیر؛ یکی از بزرگترین مزایای تاوی نسبت به دریچه‌ های فلزی جراحی باز این است که معمولاً نیازی به مصرف مادام‌العمر ورفارین نیست. اغلب بیماران تنها برای چند ماه از داروهای ضد پلاکت مانند آسپرین یا پلاویکس، استفاده می‌ کنند تا از تشکیل لخته‌ های کوچک روی دریچه جلوگیری شود.

۳. آیا عمل تاوی برای افراد جوان هم مناسب است؟

در ابتدا تاوی فقط برای افراد مسن یعنی بالای ۷۵ سال انجام می‌ شد. اما امروزه طبق آخرین پروتکل‌ های جهانی، برای بیماران بالای ۶۵ سال و حتی بیماران جوان‌ تری که ریسک جراحی باز برای آن‌ ها بالاست، تاوی یک گزینه استاندارد است. تصمیم نهایی بر عهده تیم جراحی شامل جراح و متخصص اینترونشنال است.

۴. ریسک سکته مغزی در عمل تاوی چقدر است؟

بسیاری از بیماران نگران جدا شدن تکه‌ های کلسیم و حرکت آن‌ ها به سمت مغز هستند. امروزه برای بیماران پرخطر، از تجهیزات محافظتی مخصوصی به نام "فیلترهای آمبولی" استفاده می‌ شود که در طول عمل مانند یک چتر در مسیر عروق مغز قرار می‌ گیرند و مانع از بروز سکته مغزی می‌ شوند.

۵. چه مدت بعد از عمل می‌ توان به فعالیت‌ های عادی برگشت؟

دوره نقاهت بسیار کوتاه است. بیمار معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از بیمارستان مرخص می‌ شود و پس از یک هفته می‌ تواند فعالیت‌ های سبک روزانه و پیاده‌ روی را شروع کند. این در حالی است که در جراحی قلب باز، این زمان حدود ۲ تا ۳ ماه به طول می‌ انجامد.

۶. آیا عمل تاوی تحت پوشش بیمه قرار دارد؟

از آنجایی که تجهیزات و خودِ دریچه مصنوعی تاوی تکنولوژی بسیار بالایی دارند، این عمل پرهزینه محسوب می‌ شود. با این حال، بسیاری از بیمه‌ های تکمیلی و ارگان‌ های خاص با توجه به تاییدیه پزشک مبنی بر ضرورت درمانی و پرخطر بودن جراحی باز، بخش قابل توجهی از هزینه‌ ها را پوشش می‌ دهند.