واریس مشبک یا شبکه ای (رتیکولار) چه علائمی دارد؟

واریس مشبک یا شبکه ای (رتیکولار) یکی از انواع واریس می باشد که که باید از همان ابتدا به علائم و نشانه های هشدار دهنده آن قبل از آن که به نوع شدیدتر واریس مبتلا شوید، توجه کنید.

• انواع واریس پا بر اساس ظاهر و اندازه
• تفاوت واریس شبکه ای با عنکبوتی
• علل واریس شبکه ای یا مشبک
• تشخیص واریس شبکه ای یا مشبک
• علائم واریس شبکه ای یا مشبک (رتیکولر)
• درمان واریس مشبک یا شبکه ای

واریس پا یکی از بیماری های عروقی شایع است که به دلیل نقص در کارکرد خون رسانی سیاهرگ ها و تجمع خون در آن ها ایجاد می شود. خیلی از افراد گمان می کنند که واریس پا فقط به یک شکل ظاهر می شود اما این طور نیست. هر چند که تصور بیشتر افراد از واریس، رگ های بزرگ و برآمده ای است که از زیر پوست نمایان می شود اما این بیماری به خصوص در مراحل اولیه و قبل از پیشرفت ممکن است علائم دیگری داشته باشد.

واریس پا را می توان بر اساس ظاهر و اندازه، محل بروز، محدوده درگیر یا شدت و پیشرفت علائم طبقه بندی کرد. واریس مشبک یا شبکه ای (رتیکولار) یکی از انواع آن می باشد که می توان بر اساس ظاهر و اندازه آن را در نظر گرفت.

انواع واریس پا بر اساس ظاهر و اندازه

واریس پا بر اساس شکل ظاهری و اندازه رگ هایی که درگیر می شوند به این ترتیب طبقه بندی می شود:

• واریس عنکبوتی پا

واریس عنکبوتی شکل خفیف واریس است که معمولا به صورت تار عنکبوت و رگ های آبی یا قرمز و بنفش با اندازه و قطر کمتر از یک میلی متر از زیر پوست پا دیده می شود. این نوع واریس معمولا دردناک نیست و ممکن است فقط با علائمی مثل سوزش یا خارش خفیف در محل رگ های واریسی همراه باشد و بیشتر از نظر مشکلی که در ظاهر و زیبایی پاها ایجاد می کند، مورد توجه قرار می گیرد.

• واریس شبکه ای (رتیکولار) پا

واریس شبکه ای یا مشبک که بر اساس یک مقاله مروری جامع، به آن ها وریدهای آبی هم می گویند و در بین زنان شایع تر و با افزایش سن، تغییرات هورمونی و استعداد ژنتیکی مرتبط است، می تواند شدت و علائم متوسطی داشته باشد. این نوع واریس به شکل رگ های شاخه ای یا شبکه ای به رنگ سبز، قرمز یا بنفش کمی متورم تر و برجسته تر از واریس عنکبوتی با اندازه و قطر ۱ تا ۳ میلی متر از زیر پوست دیده می شوند. احساس سنگینی و خستگی یا گرفتگی در عضلات ساق پا از جمله نشانه های واریس رتیکولار پا می باشد.

• واریس طنابی پا

در واریس طنابی علائم و شکل بیماری به صورت شدیدتری بروز پیدا می کند. رگ های واریسی در این نوع به صورت برجسته و برآمده و با اندازه و قطر بیشتر از ۳ میلی متر است. درد و ناراحتی، احتمال زخم، خونریزی، عفونت و آمبولی از جمله نشانه های این نوع واریس هستند.

تفاوت واریس شبکه ای با عنکبوتی

واریس شبکه ای یکی از انواع واریس می باشد که بیشتر در پاها و به صورت رگ های کوچک، برآمده و آبی رنگ از زیر پوست دیده می شود. تقریبا ۸۰ درصد از مردان و زنانی که بین ۱۸ تا ۶۴ سال دارند در طول زندگی خود این نوع واریس را تجربه خواهند کرد. واریس مشبک اغلب با واریس عنکبوتی به دلیل شباهت هایی که با هم دارند، اشتباه گرفته می شود. اما تفاوت های مهمی بین آن ها وجود دارد که با دقت به آن ها می توانید این دو نوع واریس را از هم تشخیص دهید.

واریس عنکبوتی در حال پیشرفت به واریس مشبک یا شبکه ای

مهم ترین ویژگی هایی که براساس آن می توان این دو نوع واریس را با هم مقایسه کرد عبارتند از:

• اندازه رگ‌ها

یکی از آشناترین راه‌ ها برای تشخیص این دو عارضه، توجه به قطر و ضخامت آن‌ هاست. در بیماری واریس شبکه‌ای یا مشبک، دیواره رگ‌ ها به میزان بیشتری گشاد شده است؛ به همین دلیل اندازه و قطر رگ‌ ها بزرگ‌ تر و بین ۱ تا ۳ میلی‌متر است. در مقابل، رگ‌های درگیر در واریس عنکبوتی فوق‌العاده کوچک، ظریف و نازک هستند و قطر آن‌ ها معمولاً کمتر از ۱ میلی‌متر است، به طوری که شبیه خطوط بسیار باریک روی پا دیده می‌ شوند.

• رنگ رگ‌ها

تفاوت در اندازه و عمق این عروق باعث ایجاد تفاوت در رنگ ظاهری آن‌ها می‌ شود. در واریس عنکبوتی، به دلیل اینکه مویرگ‌ها بسیار سطحی هستند، خون درون آن‌ ها معمولاً به رنگ‌ های روشن‌ تر یعنی قرمز، آبی یا بنفش مایل به ارغوانی روی سطح پوست خودنمایی می‌ کند؛ ولی رگ‌های نارسا در واریس مشبک به دلیل ضخامت بیشتر و قرارگیری در لایه‌ای کمی پایین‌ تر، معمولاً با رنگ‌ های تیره‌ تر و کدرتر مانند آبی تیره یا سبز نمایان می‌ شوند.

• برجستگی و برجسته بودن عروق

از نظر لمس پوست، این دو نوع واریس کاملاً با هم متفاوت هستند. رگ‌های مربوط به واریس مشبک یا رتیکولر به دلیل گشاد شدن دیواره سیاهرگ، به صورت برجستگی‌ های کوچک در زیر پوست کاملاً قابل لمس و شناسایی هستند. این در حالی است که رگ‌های واریس عنکبوتی به هیچ عنوان برآمدگی و برجستگی ندارند، پوست روی آن‌ها کاملاً صاف است و شما با دست کشیدن روی پوست، متوجه هیچ توده‌ای نخواهید شد.

• عمق قرارگیری رگ‌ها

موقعیت قرارگیری این عروق در لایه‌ های پوست متفاوت است. عمق رگ‌ها در واریس مشبک عمیق‌ تر از واریس عنکبوتی است؛ یعنی این رگ‌ها در لایه‌های زیرین پوست قرار گرفته‌اند. اما رگ‌های واریس عنکبوتی دقیقاً در سطحی‌ ترین لایه ممکن از پوست قرار دارند و به همین دلیل به وضوح و با جزئیات زیاد دیده می‌ شوند.

• شکل ظاهری

نحوه قرارگیری و آرایش این رگ‌ها در کنار هم به تشخیص آن‌ ها کمک می‌ کند. همان‌طور که از نامش پیداست، رگ‌های واریس عنکبوتی به شکل خطوطی منشعب و متصل به هم که کاملاً شبیه به تار عنکبوت یا شاخه‌های ظریف درخت هستند به نظر می‌ رسند. اما در طرف مقابل، واریس رتیکولر به صورت یک شبکه بزرگ، خطوط درهم‌ تنیده یا شاخه‌های پهن و موازی در زیر پوست گسترده می‌ شود.

• محل بروز و پیدایش واریس

​​​​​​​این دو عارضه تمایل دارند در بخش‌های متفاوتی از بدن خود را نشان دهند. واریس عنکبوتی محدود به پا نیست و بیشتر در نواحی حساس مانند پوست صورت (اطراف بینی و گونه‌ها)، روی ران‌ها، ساق و مچ پا ظاهر می‌ شود؛ اما واریس شبکه ای بیشتر در پشت پاها و معمولا در اطراف ران و معمولاً به طور متمرکز در اطراف ران، پشت زانو و ساق پا دیده می شوند.

نکته مهم این است که رگ‌های شبکه‌ای به عنوان رگ تغذیه‌ کننده عمل کرده و در بسیاری از مواقع ممکن است به رگ‌های عنکبوتی سطحی متصل شوند. 

علل واریس شبکه ای یا مشبک

تحقیقات نشان می‌ دهند که احتمالاً مجموعه‌ای از عوامل محیطی و فردی می‌ توانند در ضعیف شدن رگ‌ها و ایجاد این عارضه نقش کلیدی داشته باشند. مهم‌ترین فاکتورهای خطر عبارتند از:

• ژنتیک و سابقه خانوادگی

بدون شک یکی از اصلی‌ ترین و مهم‌ ترین فاکتورهای مستعدکننده برای ابتلا به بیماری واریس، ژنتیک و سابقه فامیلی است. اگر در میان اعضای درجه یک خانواده شما (مانند پدر، مادر، خواهر یا برادر) فردی به این عارضه مبتلا باشد، ساختار دیواره سیاهرگ‌های شما نیز به صورت ارثی ضعیف‌ تر و انعطاف‌ پذیرتر بوده و شانس شما برای مواجهه با این رگ‌های تورم‌ یافته در طول زندگی به شدت بالاتر می‌ رود.

• جنسیت

آمارها نشان می‌ دهند که جنسیت نقش تعیین‌ کننده‌ای در این بیماری دارد؛ به طوری که زنان به دلیل تجربه‌ی تغییرات هورمونی مداوم در طول زندگی و مسئله حاملگی، بسیار بیشتر از مردان امکان ابتلا به واریس را دارند. هورمون‌ های زنانه به‌ ویژه پروژسترون، باعث شل شدن و استراحت بیش از حد دیواره عروق می‌ شوند و آن‌ ها را مستعد گشاد شدن می‌ کنند.

• بارداری و حاملگی

دوران بارداری یک دوره پرخطر برای سیستم عروقی پاها است. در این زمان، از یک طرف تغییرات هورمونی شدید باعث شل شدن دیواره رگ‌ها می‌ شود و از طرف دیگر، بدن برای رشد جنین مجبور به افزایش حجم خون است. علاوه بر این، بزرگ شدن رحم فشار فیزیکی سنگینی روی رگ‌های بزرگ لگن وارد می‌ کند؛ این فشار مانع بازگشت راحت خون از پاها به سمت قلب شده و در نهایت باعث ایجاد واریس می‌ شود.

• ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت

سبک زندگی و نوع شغل تأثیر مستقیمی بر سلامت عروق دارد. ایستادن یا نشستن طولانی‌ مدت و بی‌ حرکت، به‌ خصوص اگر به صورت روزانه و به دلیل فعالیت‌های شغلی (مانند آرایشگری، پرستاری، کارمندی یا رانندگی) باشد، به پمپ عضلانی ساق پا آسیب می زند. این مسئله باعث سکون، درجا زدن و تجمع خون در عروق پا شده و به مرور زمان دیواره سیاهرگ‌ها را گشاد و آن‌ها را واریسی می‌ کند.

• چاقی و اضافه وزن

داشتن وزن اضافی، یک بار سنگین و مداوم برای پایین‌ تنه به شمار می‌ رود. چاقی و اضافه وزن فشار مکانیکی و درونی بسیار زیادی به وریدهای پا وارد می‌ آورد و دریچه‌های لانه کبوتری را تحت این فشار تخریب و مستعد واریسی شدن می‌ کند. در این زمینه، برای درک عمیق‌تر مکانیزم اثرگذاری وزن بر عروق، مطالعه مقاله چاقی و واریس پا چه ارتباطی با هم دارند؟ را به شما پیشنهاد می کنیم.

• افزایش سن

گذشت زمان بر روی تمام بافت‌ های بدن اثر می‌ گذارد. بالا رفتن سن به مرور زمان سبب کاهش خاصیت ارتجاعی، پیر شدن و تضعیف دیواره رگ‌ها و همچنین فرسودگی دریچه‌های ظریف داخل آن‌ها می‌ شود. در نتیجه این پدیده، پمپاژ و هدایت خون در رگ‌ها به درستی انجام نمی‌ شود، خون به سمت پایین پس زده می شود و احتمال التهاب، گشاد شدن و تورم وریدی افزایش می‌ یابد.

• یبوست مزمن

شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما یبوست مزمن و واریس پا پیوند نزدیکی با یکدیگر دارند. یبوست طولانی‌ مدت و درمان‌ نشده، فرد را مجبور به زور زدن مداوم هنگام دفع می‌ کند. این انقباضات شدید، فشار داخل شکم را به شدت بالا می‌ برد. یبوست و واریس از دو جنبه می توانند به هم مرتبط باشند. یبوست طولانی مدت و درمان نشده علاوه بر فشار به رگ های مقعد و ابتلا به هموروئید سبب فشار به عروق پا و ایجاد واریس پا نیز خواهد شد.

تشخیص واریس شبکه ای یا مشبک

این نوع واریس معمولا با معاینه فیزیکی توسط متخصص قابل تشخیص خواهد بود. البته گاهی اوقات ممکن است نیاز به روش های تشخیصی دیگری مانند سونوگرافی نیز باشد. مقاله روش های تشخیص واریس پا اطلاعات بیشتری در این زمینه به شما ارائه خواهد کرد.

علائم واریس شبکه ای یا مشبک (رتیکولر)

واریس مشبک گاهی ممکن است در ابتدا بدون علائم و نشانه ظاهری خاصی باشد. با گذشت زمان و بزرگ تر شدن قطر سیاهرگ ها این علائم می توانند به صورت نشانه های زیر بروز پیدا کنند:

• رگ های آبی، برجسته و قابل مشاهده از زیر پوست

• احساس خستگی و سنگینی در پاها

• تورم و درد در پاها

• خارش پوست در اطراف رگ های واریسی

درمان واریس مشبک یا شبکه ای

از جمله مهم ترین درمان هایی که می توان برای این نوع واریس به کار برد:

- لیزر درمانی

لیزر درمانی یکی از روش هایی است که در آن از اشعه لیزر جهت بستن و از بین بردن رگ های واریسی استفاده می شود و می تواند برای واریس شبکه ای نیز کاربرد داشته باشد.

- اسکلروتراپی

اسکلروتراپی یک روش تزریقی است که در آن با استفاده از ماده شیمیایی اسکلروزان رگ های واریسی را مسدود و از بین می برند.

- میکرو فلبکتومی

میکرو فلبکتومی درمانی است که در آن از طریق ایجاد برش هایی بسیار کوچک اقدام به برداشتن رگ های واریسی می کنند و نسبت به جراحی کم تهاجمی تر و عوارض کمتری دارد.

- تغییر سبک زندگی

پوشیدن جوراب واریس، داشتن ورزش منظم، رژیم غذایی سالم، بالا نگه داشتن پاها به مدت چند بار در طول روز، کنترل وزن از جمله مواردی هستند که توجه به آن ها می تواند تا حد زیادی در پیشگیری و بهبود علائم ناشی از واریس نقش داشته باشد.

نتیجه گیری

واریس مشبک یا شبکه ای (رتیکولار) که عموما به صورت رگ های برجسته آبی رنگ و بیشتر در پاها ایجاد می شود با علائمی مانند درد، خستگی و سنگینی در پاها و تورم یا خارش همراه می باشد. این نوع واریس از نظر رنگ، قطر رگ ها، برجستگی، عمق و شکل ظاهری با واریس عنکبوتی متفاوت است. درمان های متنوعی برای واریس شبکه ای وجود دارد که با تشخیص متخصص واریس انجام می شود.

سوالات متداول

۱- واریس مشبک یا شبکه ای چیست؟

سیاهرگ های قابل مشاهده زیر پوست شما هستند که به رنگ آبی مایل به بنفش دیده می شوند و از رگ های واریسی برآمدگی کمتری دارند اما می توانند باعث درد و ناراحتی هم شوند.

۲- آیا واریس شبکه ای یا مشبک خطرناک است؟

این نوع واریس در اغلب اوقات خطر خاصی را ایجاد نمی کند اما پیشرفت و مزمن شدن آن می تواند باعث ایجاد واریس های شدیدتر و یا تشکیل لخته خون و خطر آمبولی ریه شود.

۳- قطر وریدهای رتیکولر معمولا چقدر است؟

قطر رگ های این نوع واریس معمولا بین ۱ تا ۴ میلی متر است.

۴- آیا واریس شبکه ای دردناک است؟

این نوع واریس اغلب درد یا مشکلات دیگری ایجاد نمی کند اما می تواند به خصوص از نظر ظاهری ناخوشایند باشد و گاهی اوقات این وریدها ممکن است در اطراف پا یا مچ پا دچار خونریزی شوند.

۵- رگ های آبی پشت پا نشانه چیست؟

رگ‌های آبی پشت پا معمولاً نشانه ابتلا به واریس شبکه‌ای (رتیکولر) یا مراحل اولیه واریس طنابی هستند که به دلیل ضعیف شدن دیواره سیاهرگ‌ها و تجمع خون ایجاد می‌ شوند؛ این رگ‌ها عمیق‌ تر از واریس‌های عنکبوتی بوده و در صورت همراه شدن با درد یا ورم، نیاز به ارزیابی توسط متخصص عروق دارند.