چیزهایی که باید در مورد فلبکتومی واریس بدانید:میکروفلبکتومی + مینی فلبکتومی
فلبکتومی یکی از روش های موثر برای برداشتن رگ های واریس است. در این درمان با ایجاد برش های کوچک و سطحی روی پوست بدون ایجاد زخم یا بخیه به برداشتن رگ های واریسی اقدام می کنند.
فلبکتومی یکی از روش های موثر برای برداشتن رگ های واریس است. در این درمان با ایجاد برش های کوچک و سطحی روی پوست بدون ایجاد زخم یا بخیه به برداشتن رگ های واریسی اقدام می کنند.
- فلبکتومی چیست و چگونه انجام می شود؟
- مینی فلبکتومی و میکرو فلبکتومی
- قبل از فلبکتومی
- بعد از فلبکتومی و مراقبت های پس از درمان
- مزایای درمان فلبکتومی
در فلبکتومی واریس با ایجاد برش های کوچک و سطحی روی پوست بدون ایجاد زخم یا بخیه به برداشتن رگ های واریسی اقدام می کنند. این روش برای اولین بار حدودا ۴۰ سال پیش در سوئیس مورد استفاده قرار گرفت. این درمان امروزه به عنوان یکی از روش های موثر در بهبود علائم بیماری واریس شناخته می شود که در سال های اخیر نیز طرفداران بیشتری پیدا کرده است.
فلبکتومی چیست و چگونه انجام می شود؟
فلبکتومی یک درمان بسیار ظریف و با دقت است که در چند مرحله کوتاه و با دقت بالا انجام می شود:
مرحله ۱: نقشه برداری و علامت گذاری وریدی
پیش از شروع، در حالی که بیمار ایستاده است، پزشک رگ های واریسی برجسته را با دقت روی پوست علامت گذاری می کند. این کار به این دلیل است که عروق واریسی در حالت خوابیده ممکن است ناپدید یا تخت شوند.
مرحله ۲: بی حسی موضعی
پزشک با استفاده از یک سوزن بسیار ظریف، داروی بی حسی را در اطراف رگ مورد نظر تزریق می کند. در این روش، شما کاملاً هوشیار هستید اما در ناحیه عمل هیچ گونه دردی حس نخواهید کرد. این نوع بی حسی باعث می شود رگ از بافت های اطراف جدا شده و خارج کردن آن آسان تر شود.
مرحله ۳: ایجاد منافذ و برش میلی متری
سپس برش های بسیار کوچکی (حدود ۱ تا ۳ میلیمتر) و یا حتی سوراخ هایی بسیار ریز در حد نوک سوزن روی پوست ایجاد می شود. این منافذ به قدری کوچک هستند که بعد از بهبودی عملاً هیچ ردی از خود باقی نمی گذارند.
مرحله ۴: خارج کردن رگ با ابزار مخصوص
در این مرحله، ابزارهای قلابی شکل بسیار ظریفی از طریق این منافذ به سمت رگ هدایت می شوند. پزشک با مهارت خاصی، رگ آسیب دیده را به آرامی به سمت سطح پوست می کشد.
مرحله ۵: قطع و حذف رگ
رگ خارج شده با گیره های مخصوص گرفته شده و پس از جدا شدن، به طور کامل از بدن خارج می شود. از آنجا که این رگ ها دیگر وظیفه ای در بازگشت خون ندارند و عملاً باعث تجمع خون شده بودند، حذف آن ها به سلامت کل سیستم گردش خون کمک می کند.
مرحله ۶: پانسمان و پایان کار
در انتها، محل منافذ تمیز شده و با چسب های مخصوص پوست یا پانسمان های استریل کوچک بسته می شوند. به دلیل ظرافت بالای برش ها، در روش فلبکتومی هیچ نیازی به بخیه زدن وجود ندارد. در نهایت، جوراب واریس یا بانداژ فشاری روی پا پوشانده می شود.
تمام این مراحل معمولاً کمتر از یک ساعت زمان می برد و به صورت سرپایی در کلینیک انجام می شود. بلافاصله پس از اتمام کار، بیمار از تخت پایین آمده، شروع به قدم زدن می کند و می تواند همان روز به منزل برگردد و نیازی به بیهوشی عمومی یا بستری شدن نیست.
مینی فلبکتومی و میکرو فلبکتومی
در این دو روش، برش های بسیار ریز و ظریفی در حدود چند میلی متری روی پوست جهت بیرون کشیدن رگ های واریسی ایجاد می شود. این برش ها به دلیل کوچک بودن هیچ نیازی به بخیه ندارند و سریعا بهبود پیدا می کنند. در واقع به کار بردن کلمه مینی یا میکرو هم در این روش که به معنی بسیار کوچک می باشد نیز به همین دلیل است.
در این دو روش نسبت به فلبکتومی اندازه برش ها کوچک تر هستند و از ابزارهای خاصی جهت خارج کردن رگ واریسی استفاده می شود. در واقع در مینی فلبکتومی، پزشک بر روی رگ های شاخهای اصلی تمرکز دارد اما در میکروفلبکتومی، ظرافت کار به حدی است که حتی ریزترین مویرگ های برجسته که جنبه زیبایی دارند نیز حذف می شوند. به دلیل برش های کوچک تر عوارض جانبی کمتر و دوره نقاهت کوتاه تری نیز نسبت به فلبکتومی خواهد داشت.
علاوه بر این ابزارهایی که جهت خارج کردن رگ های واریسی در هر کدام از روش ها به کاربرده می شود متفاوت است.
تفاوت روش مینی فلبکتومی با میکرو فلبکتومی به این صورت است که در روش میکرو فلبکتومی اندازه برش ها نسبت به مینی فلبکتومی بسیار کوچک تر هستند و در واقع یک روش جراحی میکروسکوپی است و نسبت به مینی فلبکتومی که از نظر تهاجمی در سطح متوسطی می باشد، روشی کم تهاجمی تر با کمترین عوارض و کوتاه ترین دوره نقاهت به شمار می آید.
به همین دلیل میکروفلبکتومی می تواند برای اهداف زیبایی و حفظ ظاهر پاها نیز استفاده شود. این روش ممکن است گاهی اوقات با سایر روش های درمان واریس ترکیب شود.
قبل از فلبکتومی
پزشک قبل از درمان به معاینه کامل پا و رگ های واریسی شما خواهد پرداخت و ممکن است نیاز به انجام آزمایش خون یا سونوگرافی نیز باشد. بعد از بررسی دقیق رگ ها، جراحی انجام خواهد شد.
قبل از انجام این روش اگر داروی خاصی مصرف می کنید لازم است با پزشک خود مشورت کنید و از مصرف یک سری داروها مانند آسپرین خودداری کنید.
بسیاری از بیماران با شنیدن کلمه جراحی دچار استرس می شوند؛ اما دانستن مراحل ساده روز عمل می تواند این تجربه را به یک پروسه روتین و آرام تبدیل کند:
۱. اقدامات قبل از فلبکتومی:
اصلاح ناحیه عمل: حتماً شب قبل یا صبح روز عمل، موهای پایی که قرار است تحت درمان قرار بگیرد را به طور کامل اصلاح (شیو) کنید. این کار به استریل ماندن محیط عمل و چسبیدن بهتر پانسمان ها کمک می کند.
تغذیه و دارو: برخلاف جراحی های بزرگ، برای فلبکتومی نیاز به ناشتا بودن ندارید. یک وعده غذایی سبک میل کنید. همچنین داروهای روزانه خود (به جز موارد منع شده مانند آسپرین) را طبق روال همیشگی مصرف کنید.
پوشش مناسب: حتماً از شلوارهای بسیار گشاد یا دامن های بلند استفاده کنید. از آنجا که بعد از عمل، پای شما پانسمان می شود و باید جوراب واریس بپوشید، پوشیدن شلوارهای تنگ مانند جین دشوار خواهد بود.
۲. وسایل ضروری همراه:
جوراب واریس: حتماً جوراب واریسی را که پزشک برای شما تجویز کرده است، همراه خود به کلینیک بیاورید. پوشیدن این جوراب بلافاصله پس از عمل سبب پیشگیری از کبودی و تورم می شود.
کفش راحت: از کفش های تخت و راحت ترجیحاً کتانی یا کالج استفاده کنید که پوشیدن و درآوردن آن ها آسان باشد.
۳. در طول فلبکتومی چه می گذرد؟
زمانبندی: کل زمان انجام فلبکتومی بسته به تعداد رگ های درگیر، معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه خواهد بود.
هوشیاری کامل: شما در طول عمل کاملاً هوشیار هستید و فقط در ناحیه مورد نظر، بی حسی موضعی حس خواهید کرد. در واقع می توانید در طول عمل با تیم پزشکی صحبت کنید یا موسیقی گوش دهید.
حس و درد هنگام فلبکتومی: تنها چیزی که حس می کنید، فشار ملایم یا حرکت ابزارهای ظریف پزشک است اما هیچ گونه درد برنده یا غیرقابل تحملی نخواهید داشت.
۴. بلافاصله بعد از اتمام درمان:
پس از اتمام عمل و پانسمان از شما خواسته می شود که حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در کلینیک قدم بزنید. این کار برای اطمینان از گردش خون صحیح و پایداری وضعیت شماست.
شما به تنهایی قادر به راه رفتن خواهید بود اما توصیه می شود برای راحتی بیشتر یک همراه داشته باشید تا در مسیر بازگشت به منزل، رانندگی کند.
بعد از فلبکتومی و مراقبت های پس از درمان
بعد از انجام آن پزشک به شما توصیه هایی در خصوص مراقبت خواهد کرد که حتما به آن ها توجه و دقت داشته باشید.برخی نکاتی که باید در نظر داشته باشید شامل موارد زیر می باشد:
- پس از انجام عمل هیچ درد و بخیه ای وجود ندارد. تنها ممکن است از شما خواسته شود تا از پانسمان استریل یا جوراب واریس استفاده کنید.
- از فعالیت های شدیدی که باعث فشار به پاها و ورید آن می شوند مثل؛ ورزش های سنگین یا رفتن به باشگاه، بلند کردن اجسام سنگین اجتناب و دوری کنید و مطمئن شوید که در طول مدت بهبودی فعالیت های شما سبک باشند.
- پانسمانی که روی زخم شما گذاشته می شود حداقل باید ۲۴ ساعت در محل باشد. این پانسمان به بهبود زخم شما کمک خواهد کرد.
- پوشیدن جوراب واریس یا فشاری بعد از عمل ضروری می باشد زیرا به بهبود جریان خون در رگ ها کمک می کند و از تورم جلوگیری خواهد کرد.
- ممکن است کمی تورم یا کبودی جزئی در محل ایجاد شود که طبیعی می باشد و معمولا پس از مدتی برطرف خواهد شد.
- از حمام یا وان آب گرم، استخر، سونا یا جکوزی جهت جلوگیری از رسیدن آب به زخم و برش ها خودداری کنید تا محل برش بهبود پیدا کند و مستعد عفونت نشود.
- هر زمان که برایتان امکان داشت سعی کنید پاهایتان را بالاتر از سطح قلب نگه دارید. انجام این کار یک تا دو هفته بعد از عمل می تواند در کاهش تورم و کبودی مفید باشد.
- اگر پزشک برای شما نسخه یا دارو تجویز کرده است حتما طبق تجویز مصرف نمایید.
- سعی کنید محل زخم یا برش ها را تمیز و خشک نگه دارید. نکته بسیار مهم در روزهای اول، مدیریت فشار است. هنگام استراحت، قرار دادن بالش زیر پاها باعث می شود تخلیه وریدی بهتر انجام شده و فشار از روی منافذ کوچک برداشته شود. همچنین، اگر احساس سوزش خفیف در مسیر رگ برداشته شده داشتید، نگران نشوید؛ این بخشی از فرآیند ترمیم بافتهای زیرپوستی است که با پیاده رویهای کوتاه ۵ دقیقه ای در منزل به سرعت بهبود می یابد.
- به منظور جهت گیری جریان خون در رگ های پا بهتر است پیاده روی سبک و ۳۰ دقیقه به صورت روزانه پیاده روی داشته باشید اما اگر درد و ناراحتی دارید این زمان را به زمان های ۵ یا ۱۰ دقیقه ای در طول روز تقسیم کنید.
- تقریبا پس از دو هفته کم کم می توانید فعالیت های خود را از سر بگیرید.
مزایای درمان فلبکتومی
نیازی به بیهوشی ندارد و از بی حسی موضعی استفاده می شود.
عمل سرپایی است و نیازی به بستری شدن ندارد و بیمار می تواند بعد از فلبکتومی به خانه برگردد.
جراحی دردناک و سخت نمی باشد.
زخم ایجاد شده کوچک است و نیازی به بخیه نیست.
مدت زمان انجام عمل فلبکتومی کوتاه است.
دوره نقاهت آن طولانی نیست و بیمار می تواند پس از طی آن به فعالیت های خود برگردد.
بهبودی کامل و تاثیر طولانی مدتی دارد و بسیاری از بیماران از نتیجه آن و کاهش درد و ناراحتی رضایت دارند.
فلبکتومی ضرر دارد؟
اگر چه این روش یک درمان ایمن به حساب می آید اما مانند هر روش درمان دیگری ممکن است ضرر و عوارض خود را داشته باشد. بعضی از آن ها عبارتند از:
کبودی و تغییر رنگ پوست
ایجاد کبودی در مسیر رگ برداشته شده کاملاً طبیعی است و در واقع نشان دهنده پاسخ بافت به حذف رگ است. این کبودی ها معمولاً ظرف ۲ تا ۴ هفته به طور کامل جذب می شوند. در موارد نادر ممکن است لکه های قهوهای بسیار روشنی در محل ایجاد شود که آن هم به مرور زمان با بازسازی پوست محو می گردد.
درد و حساسیت موضعی
درد ناشی از این عمل بسیار خفیف است و بیشتر به صورت یک حس کشیدگی یا کوفتگی توصیف می شود. این حالت معمولاً در ۴۸ ساعت اول به اوج می رسد و با مسکن های سادهای مثل استامینوفن کاملاً قابل کنترل است. پیاده روی کوتاه در منزل بهترین راه برای کاهش این حس است.
بی حسی موضعی یا گزگز
از آنجا که اعصاب حسی بسیار ظریفی در کنار رگ های پوست قرار دارند ممکن است در موارد نادری پس از عمل، در ناحیه کوچکی از پوست احساس بی حسی یا سوزن سوزن شدن داشته باشید. این حالت اصلاً نگران کننده نیست و معمولاً طی چند هفته تا چند ماه با بازسازی اعصاب حسی به طور کامل برطرف می شود.
التهاب وریدی
گاهی ممکن است قطعات بسیار کوچکی از رگ در زیر پوست باقی بماند که باعث ایجاد توده های سفت و کمی حساس می شود. این حالت خطرناک نیست و با گرم کردن موضعی و استفاده از داروهای ضدالتهاب به سرعت جذب می شود.
عفونت (بسیار نادر)
به دلیل ریز بودن برش ها و استفاده از وسایل استریل، احتمال عفونت نزدیک به صفر است. رعایت بهداشت محل زخم و خشک نگه داشتن پانسمان در ۲۴ ساعت اول، این احتمال ناچیز را نیز از بین می برد.
تجمع مایع
در موارد بسیار کمی ممکن است مقداری مایع میان بافتی در فضای خالی رگِ برداشته شده جمع شود که معمولاً با فشار ملایم جوراب واریس خود به خود تخلیه و جذب می شود.
فلبکتومی واریس چه زمانی نیاز است؟
هنگامی که رگ های واریسی بزرگ و برجسته باشند، درد و ناراحتی زیاد یا زخم پوستی ایجاد کنند، سایر درمان ها موثر نباشند و همچنین با توجه به شرایط عمومی و سلامتی بیمار از این درمان استفاده می شود.
نتیجه گیری
روش های درمان دیگری هم برای واریس وجود دارد. اما این که کدام روش برای درمان واریس شما مناسب است بستگی به عوامل مختلفی مثل شدت و نوع واریس، سن بیمار، شرایط جسمی و اولویت بیمار و در نهایت تشخیص پزشک دارد.
در این روش رگ های واریسی را از طریق برش های بسیار کوچکی که روی پوست ایجاد می کنند، خارج می کنند. اگرچه این روش به نظر شبیه جراحی می آید اما بسیار کم تهاجمی تر و نیازی به بیهوشی، بیمارستان، بستری، بخیه و دوره نقاهت طولانی مدت ندارد.
درمان فلبکتومی از آن جا که دارای مزایایی مثل سرپایی بودن، دوره نقاهت کوتاه، عوارض جانبی کم و نتایج مثبت و رضایت بخش طولانی مدت است می تواند یکی از روش های درمانی مناسب باشد. اما نهایتا مشورت با پزشک متخصص در این زمینه می تواند بهترین گزینه درمانی را برای شما مشخص کند.
سوالات متداول
۱- آیا فلبکتومی دردناک است؟
بعد از انجام فلبکتومی ممکن است در محل های برش درد خفیف یا متوسطی داشته باشید که با مسکن هایی که جراحتان برای شما تجویز می کند قابل کنترل است و مشکلی برای شما ایجاد نمی کند.
۲- آیا فلبکتومی برای همه افراد مناسب است؟
خیر. پزشک بر اساس نوع و شدت واریس، سابقه پزشکی بیمار، سن، وضعیت سلامت و عمومی بدن تصمیم می گیرد که آیا این روش را انجام دهد یا از دیگر روش های درمان واریس استفاده کند.
۳- فلبکتومی برای چه کسانی مناسب نمی باشد؟
فلبکتومی برای این افراد مناسب نمی باشد:
- افراد مبتلا به واریس های عمقی
- افرادی که عفونت فعال پوستی دارند
- افراد مبتلا به بیماری های قلبی و عروقی
- افرادی که اختلالات خونی یا انعقادی دارند
- افراد مبتلا به دیابت
۴- آیا فلبکتومی موثر است؟
این روش علائم ناشی از واریس مانند سنگینی، درد و خستگی را برطرف می کند و باعث بهبود شکل ظاهری پاها می شود. در واقع فلبکتومی روش موثری برای درمان واریس های کوچک است.
۵- آیا فلبکتومی از ایجاد واریس مجدد جلوگیری می کند؟
بیشتر روش های درمان واریس مانند فلبکتومی رگ های واریسی مورد نظر را به طور کامل درمان می کنند. اما این که دوباره مبتلا به واریس شوید و یا رگ های جدید دیگری واریسی شوند به عواملی مانند ژنتیک، شرایط بدنی و سبک زندگی شما بستگی دارد.
۶- چه مدت بعد از فلبکتومی می توان به فعالیت های روزانه برگشت؟
این موضوع به تعداد رگ های برداشته شده، اندازه برش ها و شرایط جسمی یا سلامتی بیمار بستگی دارد. به طور کلی بعد از چند روز امکان انجام فعالیت های سبک را با تشخیص پزشک دارید. اما برای انجام فعالیت های سنگین تر تقریبا به دو هفته زمان نیاز دارید.
۷- آیا جای سوراخ های فلبکتومی برای همیشه باقی می ماند؟
خیر؛ از آنجا که این منافذ از سوزن های مخصوص یا تیغ های ظریف میلی متری ایجاد می شوند، نیازی به بخیه ندارند. در ابتدا ممکن است به صورت لکه های ریز قرمز یا قهوه ای دیده شوند اما معمولاً طی ۳ تا ۶ ماه به طور کامل با رنگ پوست هم سطح شده و غیرقابل تشخیص می شوند.
۸- آیا این عمل باعث لخته شدن خون در قلب می شود؟
خیر؛ فلبکتومی روی رگ های سطحی انجام می شود و ارتباطی با سیستم سیاهرگی عمقی که به قلب می رود ندارد. در واقع پیاده روی کوتاهی که بلافاصله بعد از عمل به بیمار توصیه می شود، خود عاملی برای جلوگیری از هرگونه لخته شدن خون در پاهاست.