واریس در کجای بدن ایجاد می شود؟
اگر دیواره این سیاهرگها به هر دلیلی مثل ژنتیک، تغییرات هورمونی یا فشار زیاد شل شود، خون در محل تجمع یافته و باعث متورم و پیچ خورده شدن رگ می شود؛ پدیدهای که به آن واریس می گویند و منحصر به پا نیست!
اگر دیواره این سیاهرگها به هر دلیلی مثل ژنتیک، تغییرات هورمونی یا فشار زیاد شل شود، خون در محل تجمع یافته و باعث متورم و پیچ خورده شدن رگ می شود؛ پدیدهای که به آن واریس می گویند و منحصر به پا نیست!
وقتی صحبت از بیماری واریس می شود اولین چیزی که به ذهنمان می آید، رگهای برجسته، بنفش و طنابی شکل روی ساق یا ران پاست. این تصور کاملاً طبیعی است، چرا که پاها به دلیل تحمل وزن بدن و فاصله زیادی که با قلب دارند، بیشترین فشار را تحمل می کنند.
اما واقعیت پزشکی این است که سیستم سیاهرگی بدن یک شبکه سراسری و پیوسته است؛ بنابراین نارسایی عروقی و آسیب به دریچه های آن ها می تواند در هر نقطه دیگری از بدن نیز اتفاق بیفتد.
اگرچه انواع واریس پا به عنوان شایع ترین شکل این بیماری شناخته می شوند، اما نادیده گرفتن برجستگی و آسیب رگها در سایر اندام ها می تواند مشکلات زیبایی یا حتی دردهای مزمن و کلافهکنندهای را برای فرد ایجاد کند.
سیاهرگها یا همان وریدها، وظیفه دارند خون کماکسیژن را از تمام بافتهای بدن جمع آوری کرده و بر خلاف نیروی جاذبه به سمت قلب برگردانند. درون این رگها دریچههای یکطرفهای قرار دارد که مانع از برگشت خون به سمت پایین می شوند.
اگر دیواره این سیاهرگها به هر دلیلی مثل ژنتیک، تغییرات هورمونی یا فشار زیاد شل شود، خون در محل تجمع یافته و باعث متورم و پیچ خورده شدن رگ می شود؛ پدیدهای که به آن واریس می گویند و منحصر به پا نیست!
شناخت واریس در نقاط دیگر بدن به ما کمک می کند تا علائم را با بیماری های دیگر اشتباه نگیریم و در زمان مناسب برای درمان اقدام کنیم. از خطوط ریز بنفش روی بینی و گونه گرفته تا برجستگی رگهای دست و دردهای پنهان ناحیه لگن، همگی نشانه هایی از اختلال در کارکرد سیاهرگها هستند.
در این مقاله قصد داریم به طور کامل و تخصصی به بررسی انواع واریس در بدن بپردازیم تا بدانید هر کدام چطور ایجاد می شوند و چه راهکارهایی برای برطرف کردن آن ها وجود دارد.
انواع واریس در بدن
از جمله مهم ترین انواع واریسی که در بدن ما ممکن است اتفاق بیفتد عبارتند از:
۱. واریس صورت؛ رگ های بنفش و قرمز روی پوست
واریس صورت که معمولا به شکل ظاهر شدن رگهای برجسته و بنفش یا قرمز رنگ روی پوست صورت است، یکی از شایع ترین انواع واریس غیر از پاست که برخلاف پاها، بیشتر از آنکه دردناک باشد، جنبه زیبایی داشته و روی اعتماد به نفس افراد تأثیر می گذارد. بسیاری از مردم تصوری از ایجاد واریس روی صورت ندارند و این مویرگهای عنکبوتی صورت را با جوش، لک یا حساسیتهای پوستی اشتباه می گیرند.
در علم پزشکی به این عروق بسیار ریز و اتساع یافته تلآنژکتازی صورت یا واریس عنکبوتی صورت گفته می شود.
این رگها معمولاً به صورت خطوط باریک، قرمز، بنفش یا آبی رنگ روی پره های بینی، گونهها، چانه و گاهی زیر چشم ها ظاهر می شوند. از آنجا که پوست صورت بسیار نازک و حساس است، کوچک ترین تغییر در قطر سیاهرگهای سطحی فوراً از روی پوست قابل مشاهده خواهد بود. برخلاف پاها که فشار وزن بدن عامل اصلی واریس است، در صورت عوامل دیگری باعث گشاد شدن مویرگها می شوند.
علل اصلی بروز واریس صورت
عوامل متعددی دست به دست هم می دهند تا سیاهرگهای ظریف صورت آسیب ببینند و واریسی شوند:
نور مستقیم خورشید و اشعه ماوراء بنفش: نور آفتاب بزرگ ترین دشمن کلاژن و الاستین پوست است. تخریب این دو پروتئین ساختاری باعث می شود دیواره مویرگهای صورت پشتیبان خود را از دست بدهند، شل شوند و به صورت دائمی گشاد بمانند.
تغییرات هورمونی شديد: نوسانات هورمون استروژن در دوران بارداری، یائسگی یا حتی مصرف قرص های ضدبارداری می تواند دیواره سیاهرگها را ضعیف کرده و باعث نمایان شدن آنها روی گونه ها و بینی شود.
فشار ناگهانی و شدید به سر و صورت: هر عاملی که فشار داخل عروق سر و صورت را ناگهانی بالا ببرد، می تواند باعث پارگی یا اتساع مویرگهای ظریف شود. سرفه های مزمن و شدید، عطسه های ناگهانی، استفراغ مکرر یا حتی فشار زیاد حین زایمان از این دست عوامل هستند.
عوامل محیطی و سبک زندگی: تماس مداوم با گرمای شدید مثل کار در آشپزخانه های گرم یا استفاده زیاد از جکوزی و حمام داغ، مصرف الکل و استعمال دخانیات با ایجاد التهاب عروقی، بروز واریس صورت را به شدت بالا می برند.
فاکتور ژنتیک و سابقه خانوادگی: اگر والدین شما پوست نازکی دارند و دچار مویرگهای عنکبوتی صورت هستند، شانس شما نیز برای ابتلا به این عارضه به مراتب بالاتر خواهد بود.
روشهای درمان و برطرف کردن واریس صورت
خوشبختانه به دلیل سطحی بودن این عروق، درمان آن ها نسبت به واریس های عمقی بسیار ساده تر است. امروزه با پیشرفت تجهیزات پزشکی، نیازی به روشهای تهاجمی نیست.
متخصصان پوست و عروق معمولاً از لیزرهای سطحی مخصوص (مانند لیزر PDL یا ND:YAG) استفاده می کنند. در این روش، انرژی لیزر بدون آسیب رساندن به سطح پوست، مستقیماً توسط دیواره رگ جذب شده و باعث بسته شدن و جذب طبیعی آن توسط بدن می شود. همچنین استفاده مداوم از کرم های ضدآفتاب و اجتناب از شوک های دمایی مثل شستشوی صورت با آب داغ، اصلی ترین راهکار پیشگیری از عود مجدد این مویرگها است.
مقاله واریس صورت از تشخیص تا درمان به شما اطلاعات بیشتری در این زمینه خواهد داد.
واریس دست و بازو
نمایان شدن و برجستگی سیاهرگها روی پشت دست و بازوها یکی دیگر از مواردی است که بسیاری از افراد را نگران می کند. در اغلب موارد، این برجستگی ها به دلیل نازک شدن پوست است، اما زمانی که سیاهرگها پیچخورده، دردناک یا به طور غیرطبیعی متورم شوند، با پدیده واریس دست یا نارسایی وریدی دست مواجه هستیم.
دست های ما در طول روز مدام در حال حرکت و فعالیت هستند و برخلاف پاها، جابهجایی خون در آن ها چندان تحت تأثیر فشار جاذبه زمین قرار ندارد؛ با این حال، تضعیف دیواره عروق و تخریب دریچههای یکطرفه می تواند سیاهرگهای دست را دچار اتساع و برجستگی دائمی کند.
تفاوت رگهای برجسته طبیعی و ورزشی با واریس واقعی دست
یکی از مهم ترین نکات در بررسی عروق دست، تشخیص درست رگهای برجسته سالم از واریس است. در افراد ورزشکار یا کسانی که بدنسازی کار میکنند، برجستگی رگها به دلیل درصد چربی پایین بدن و افزایش حجم عضلات است. این رگها کاملاً سالم، مستقیم و بدون درد هستند و با پایین آوردن دست یا استراحت، حالت طبیعی دارند.
اما برجستگی رگهای دست که ناشی از واریس یا نارسایی وریدی است، ویژگیهای دیگری دارد:
رگها حالت پیچ خورده، طنابی یا گرهخورده به خود می گیرند.
ممکن است با احساس سنگینی، خستگی، یا دردی مبهم در مچ و انگشتان دست همراه باشند.
رنگ رگها تیرهتر (آبی پررنگ یا بنفش) شده و پوست روی آنها لمس حساسی دارد.
علل اصلی بروز واریس دست و بازو
چند عامل مهم وجود دارد که باعث ایجاد یا بدتر شدن وضعیت سیاهرگهای دست میشود:
کاهش چربی و افزایش سن: با بالا رفتن سن، لایه چربی زیر پوست پشت دست به مرور زمان از بین میرود و پوست کلاژن خود را از دست داده و نازک میشود. این اتفاق باعث میشود حتی کوچکترین اتساع در سیاهرگها، به شکل رگهای برجسته و واریسی نمایان شود.
تمرینات بدنسازی سنگین و غیراصولی: بلند کردن وزنههای بسیار سنگین بهخصوص زمانی که با حبس کردن نفس (مانور والسالوا) همراه باشد، فشار داخل قفسه سینه و عروق دست را به شدت بالا میبرد. این فشار ناگهانی به مرور باعث گشاد شدن دیواره سیاهرگها میشود.
فعالیتهای تکراری و یکنواخت با دست: مشاغلی که نیاز به حرکتهای مداوم، فشار آوردن یا تایپ طولانیمدت دارند، میتوانند گردش خون دستها را تحت تأثیر قرار داده و زمینه را برای نارسایی عروقی فراهم کنند.
ژنتیک و ساختار ضعیف عروق: مانند سایر نقاط بدن، اگر دیواره عروق به صورت ارثی ضعیف و کمالاستیک باشد، احتمال اتساع سیاهرگهای دست بیشتر خواهد بود.
روشهای درمان واریس دست
درمان واریس دست بیشتر بر پایه بازگرداندن زیبایی به دستها و کاهش حس سنگینی انجام می شود. روشهایی مانند اسکلروتراپی (تزریق ماده مخصوص برای بستن رگهای آسیب دیده)، لیزرهای درونعروقی یا سطحی و همچنین تزریق فیلر یا چربی به پشت دست برای پوشاندن رگهای برجسته ناشی از پیری پوست، از محبوب ترین راهکارهای متخصصان عروق و زیبایی هستند.
بیشتر بدانید: علت واریس دست: علائم + انواع + پیشگیری و درمان
۳. واریس ناحیه تناسلی در خانم ها (واریس ولوار و لگنی)
یکی از آزاردهنده ترین انواع نارسایی عروقی، واریس تناسلی خانم ها یا واریس واژن (وولوار) است که اغلب به دلیل حیا یا عدم آگاهی، دیرتر تشخیص داده می شود. بسیاری از خانمها احساس دردی مبهم و سنگینی شدیدی را در ناحیه لگن تجربه می کنند اما آن را به مشکلات زنان یا کیست ها نسبت می دهند؛ در حالی که علت اصلی، گشادی سیاهرگهای اطراف رحم، تخمدان ها و واژن است.
این عارضه میتواند به دو شکل رخ دهد: یا به صورت رگهای برجسته و بنفش روی لب های فرج (واژن) که کاملاً قابل دیدن و لمس است یا در قالبی عمیق تر به نام سندرم احتقان لگنی که سیاهرگهای داخل لگن متورم شده و درد درونی ایجاد می کنند.
علائم و نشانه های واریس لگن و واژن
این نوع واریس برخلاف واریسهای سطحی، تأثیر مستقیمی بر کیفیت زندگی و فعالیتهای روزمره بانوان دارد:
احساس سنگینی، فشار و درد مبهم در زیر شکم و لگن که با ایستادن طولانیمدت بدتر می شود.
تیر کشیدن یا احساس درد شدید حین یا بعد از رابطه زناشویی.
تشدید درد لگنی در دوران قاعدگی یا اواخر روز.
مشاهده رگهای متورم، پیچ خورده و بنفش در ناحیه تناسلی بیرون یا سمت داخلی ران ها.
علل اصلی بروز و نقش بارداری در واریس واژن و لگن
اصلی ترین عامل تحریک و بروز واریس واژن و لگن، دوران بارداری و تغییرات هورمونی همراه آن است:
افزایش حجم خون و فشار جنین: در بارداری، حجم خون بدن مادر برای تغذیه جنین تا ۵۰ درصد افزایش می یابد. از طرفی، با بزرگ شدن رحم، فشار فیزیکی سنگینی روی سیاهرگهای اصلی لگن وارد می شود. این فشار، برگشت خون از اندام های پایینی را مختل کرده و باعث تجمع خون در سیاهرگهای واژن و لگن می شود.
تغییرات هورمون استروژن و پروژسترون: افزایش این هورمونها در بارداری باعث شل شدن دیواره تمام عروق بدن میشود تا گنجایش خون بیشتر را داشته باشند، اما همین مسئله زمینه را برای گشاد شدن دائمی سیاهرگها فراهم می کند.
سابقه بارداریهای متعدد: خانمهایی که چند بارداری پشت سر هم داشتهاند، بیشتر در معرض آسیب دائمی به دریچههای عروق لگنی قرار دارند.
راهکارهای کنترل و درمان واریس تناسلی زنان
در بسیار از موارد، واریس واژن که در دوران بارداری ایجاد شده، چند ماه پس از زایمان و با برگشت سطح هورمونها به حالت طبیعی تا حد زیادی بهبود می یابد. با این حال، استفاده از راهکارهای زیر به کنترل علائم کمک می کند:
استفاده از گن و کمربندهای حمایتی بارداری: این گ نهای مخصوص با ایجاد فشار ملایم و یکنواخت روی ناحیه لگن، مانع از تجمع خون در سیاهرگهای واژن می شوند.
اجتناب از ایستادن و نشستن های طولانی: استراحت در حالت درازکش و بالا دادن لگن به بازگشت خون کمک می کند.
روش های تخصصی درمان: برای مواردی که پس از زایمان باقی می مانند یا سندرم احتقان لگنی شدیدی ایجاد می کنند، روشهای نوینی مثل اسکلروتراپی یا آمبولیزاسیون سیاهرگ های لگنی یا بستن رگهای آسیبدیده از طریق کاتتر توسط متخصص انجام می شود.
۴. واریس ناحیه تناسلی در مردان (واریکوسل)
همانطور که خانمها دچار نارسایی عروقی در ناحیه لگن می شوند، آقایان نیز با شکل بسیار رایجی از اتساع سیاهرگی در ناحیه تناسلی مواجه هستند که در علم پزشکی به آن واریکوسل یا همان واریس بیضه می گویند. این عارضه یکی از شایع ترین مشکلات عروقی در مردان به ویژه در سنین ۱۵ تا ۲۵ سالگی است و به دلیل پیچیدگی شبکه عروقی، در بیش از ۸۰ درصد موارد در سمت چپ کیسه بیضه رخ می دهد.
در حالت طبیعی، سیاهرگهای اطراف بیضه وظیفه دارند خون مصرف شده را به سمت بالا و قلب بازگردانند. اما اگر دریچههای یکطرفه درون این سیاهرگها دچار اختلال شوند، خون به سمت پایین پس زده شده و تجمع آن باعث متورم، گشاد و پیچخورده شدن رگهای بالای بیضه می شود.
علائم و تشخیص واریکوسل
واریکوسل همیشه با درد شدید همراه نیست و در بسیاری از مواقع به صورت اتفاقی طی چکاپهای پزشکی یا بررسی علت عدم باروری تشخیص داده م یشود. با این حال، شایع ترین علائم آن عبارتند از:
احساس سنگینی یا دردی مبهم در بیضه: این درد معمولاً با ایستادن طولانی، فعالیت بدنی سنگین یا در گرمای هوا بیشتر می شود و با دراز کشیدن و بالا دادن پاها خفگی و آرامش پیدا می کند.
مشاهده یا لمس برجستگی عروق: در درجات شدیدتر واریکوسل، رگهای متورم زیر پوست کیسه بیضه کاملاً برجسته شده و ظاهری شبیه به کیسه ای پر از کرم به خود می گیرند.
کوچک شدن بیضه: تجمع خون و افزایش دمای ناحیه ممکن است به مرور زمان باعث کاهش حجم بیضه مبتلا شود.
روش های درمان واریس تناسلی مردان
واریکوسل های درجه خفیف که دردی ایجاد نکرده و اختلافی در آزمایش اسپرم ایجاد نکردهاند، معمولاً فقط نیاز به مراقبت، عدم پوشیدن لباسهای خیلی تنگ و چکاپ دورهای دارند.
اما اگر واریکوسل باعث درد کلافهکننده یا تغییر در کیفیت اسپرم شده باشد، درمان قطعی آن جراحی است. امروزه روش های جراحی میکروسکوپی یا روشهای کم تهاجمی جراحی عروق به راحتی رگهای نارسا را مسدود کرده و مسیر جریان خون را به سمت سیاهرگهای سالم هدایت می کنند.
۵. واریس مقعدی (هموروئید یا بواسیر)
یکی دیگر از اشکال بسیار شایع اما کمتر شناخته شده در دسته نارساییهای عروقی، واریس مقعدی یا همان بیماری هموروئید (بواسیر) است. بسیاری از افراد بواسیر را یک مشکل گوشتی یا گوارشی صرف می دانند؛ در حالی که ساختار واقعی هموروئید چیزی جز بالشتکهای عروقی متورم و سیاهرگهای گشادشده در انتهای کانال مقعد نیست.
در حالت طبیعی، درون و اطراف انتهای رکتوم و مقعد، شبکهای متراکم از سیاهرگهای ظریف وجود دارد که به کنترل دفع کمک می کنند. زمانی که فشار بسیار زیادی به بخش پایینی شکم و لگن وارد می شود، دیواره این سیاهرگها کشیده، نازک و متورم شده و دقیقاً مکانیزمی مشابه واریس پا را در انتهای دستگاه گوارش ایجاد می کند.
انواع واریس مقعدی و علائم آن
واریس مقعدی با توجه به محل درگیری سیاهرگها به دو نوع اصلی تقسیم می شود:
هموروئید داخلی: سیاهرگهای متورم شده در داخل کانال مقعد قرار دارند. این نوع معمولاً دردناک نیست، اما مهم ترین علامت آن مشاهده خون روشن و بدون درد روی دستمال توالت یا همراه با دفع مدفوع است.
هموروئید خارجی: سیاهرگهای واریسی زیر پوست اطراف مقعد ایجاد می شوند. این نوع به شدت در برابر لمس حساس بوده و با خارش، سوزش، درد موقع نشستن و گاهی ایجاد لخته خونی همراه است که برجستگی دردناکی شبیه به یک تیله آبیرنگ ایجاد می کند.
عوامل هموروئید
برخلاف بسیاری از بیماری ها، واریس مقعدی ارتباط تنگاتنگ و مستقیمی با عادات روزمره و سبک زندگی فرد دارد. اصلی ترین عواملی که باعث فشار به این سیاهرگها می شوند عبارتند از:
یبوست مزمن و زور زدن حین دفع: فشار آوردن زیاد حین دفع مدفوع سخت، مانند یک جک هیدرولیکی فشار داخل عروق مقعد را چند برابر کرده و باعث گشاد شدن دائمی آنها می شود.
نشستنهای طولانیمدت (به ویژه روی توالت): نشستن طولانی روی سنگ توالت یا فرنگی، تمرکز وزن و جاذبه زمین را روی عروق مقعد افزایش داده و مانع از برگشت راحت خون سیاهرگی می شود.
بارداری و افزایش فشار داخل شکم: مانند سایر واریسهای بدن، بارداری به دلیل فشار فیزیکی رحم و تغییرات هورمونی، یکی از تحریک کنندههای اصلی بروز هموروئید در خانم هاست.
رژیم غذایی کم فیبر و کم آبی: مصرف ناکافی آب و سبزیجات باعث خشک شدن مدفوع و فشار مضاعف بر کانال مقعد می شود.
راهکارهای کنترل و درمان هموروئید
در مراحل اولیه، تغییر سبک زندگی اصلی ترین درمان است: مصرف فیبر بالا (سبزیجات و غلات کامل)، نوشیدن آب کافی، عدم نشستن طولانی در توالت.
در موارد پیشرفته تر که عروق واریسی بیرون زدگی پیدا کردهاند، روشهای کم تهاجمی مانند لیزر یا بستن رگ توسط متخصص انجام می شود.
عادات غلط و عوامل تشدیدکننده انواع واریس بدن
اگرچه مکانیسم بروز واریس در صورت، دست، ناحیه تناسلی و مقعد ممکن است از نظر آناتومی متفاوت به نظر برسد، اما تمام آنها در یک ویژگی بنیادین مشترک هستند: ضعیف شدن دیواره سیاهرگها و افزایش فشار داخلی عروق.
فارغ از این که نارسایی عروقی در کدام نقطه از بدن رخ داده باشد، مجموعه مشخصی از فاکتورهای خطرساز و عادات اشتباه در سبک زندگی وجود دارند که روند تخریب سیاهرگها را بالا می برند.
شناخت این عوامل مشترک به ما کمک می کند تا با اصلاح آنها، از بروز یا بدتر شدن انواع واریس در بخش های مختلف بدن جلوگیری کنیم:
۱. استعمال دخانیات و مصرف سیگار
مصرف سیگار، قلیان و هرگونه دخانیات، یکی از مستقیم ترین ضربهها را به سلامت شبکه عروقی بدن وارد می کند. مواد شیمیایی موجود در دود سیگار و نیکوتین با کاهش کلاژنسازی در بدن، ساختار انعطاف پذیر دیواره سیاهرگها را تخریب می کنند.
این اتفاق باعث می شود دیواره رگها شل، نازک و بی دفاع شده و با کوچک ترین افزایش فشاری گشاد شوند. علاوه بر این، سیگار با غلیظتر کردن خون، حرکت آن را کند کرده و ریسک رکود خون در سیاهرگهای صورت، دست و لگن را بالا می برد.
۲. افزایش ناگهانی فشار داخل شکم و سینه
هر عاملی که فشار داخل قفسه سینه یا فضای شکم را به صورت ناگهانی یا مداوم افزایش دهد، مانع از بازگشت راحت خون از سیاهرگها به سمت قلب می شود و فشار را به سیاهرگهای پایین تر یا مجاور منتقل می کند. مهم ترین دلایل افزایش این فشار عبارتند از:
سرفه های مزمن و عطسه های شدید: فشار ناگهانی به عروق ظریف صورت و سر.
وزنه برداری و تمرینات سنگین بدنسازی با حبس نفس (مانور والسالوا): وارد شدن فشار شدید به عروق دست، بازو و بیضه.
یبوست و زور زدن حین دفع: عامل اصلی گشاد شدن سیاهرگهای مقعدی و لگنی.
۳. تغییرات هورمونی و بارداری
هورمون های زنانه، به ویژه پروژسترون و استروژن، تأثیر مستقیمی بر ریلکس شدن و شل شدن عضلات صاف دیواره سیاهرگها دارند. نوسانات شدید هورمونی در دوران بارداری، یائسگی یا مصرف قرص های ضدبارداری خوراکی، توانایی عروق را برای انقباض کاهش می دهد. همچنین در دوران بارداری، افزایش ۵۰ درصدی حجم خون و فشار فیزیکی رحم، زمینه ساز اصلی بروز واریس تناسلی، لگنی و مقعدی در خانم ها است.
۴. کمآبی بدن و غلیظ شدن خون
وقتی بدن با کمآبی مواجه می شود، حجم مایع خون کاهش یافته و غلظت آن به شدت بالا می رود. حرکت خون غلیظ و سنگین در سیاهرگهای ضعیف شده دشوارتر است. این کندی جریان خون باعث می شود پمپ عروقی نتواند خون را به خوبی تخلیه کند و تجمع آن در سیاهرگهای صورت، دست یا سایر اندام ها، گشادی رگها را تشدید کند.
۵. وزن بالا و چاقی
چاقی تنها روی پاهای شما فشار نمی آورد؛ بلکه میزان حجم خون کل بدن را افزایش داده و با ایجاد فشار مکانیکی مستقیم روی سیاهرگهای بزرگ درون شکم و لگن، عملکرد پمپاژ عروقی را کند می کند. این فشار معکوس باعث می شود خونی که باید از دستها، ناحیه مقعد یا لگن به سمت قلب برگردد، با مقاومت مواجه شده و در عروق بالا و پایینی جمع شود.
۶. کم تحرکی و سکون حرکتی
ماندن در یک حالت ثابت برای ساعت های طولانی (مثل کارمندی، رانندگی یا مشاغلی مثل آرایشگری)، پمپ عضلانی بدن را از کار می اندازد. وقتی عضلات حرکت نمی کنند، عروق هیچ نیروی کمکی خارجی برای فرستادن خون به سمت قلب ندارند. این سکون حرکتی باعث مانداب شدن خون در عروق لگن، دستها و مقعد شده و به دیواره سیاهرگها فشار دائمی وارد می کند.
۷. بیماریهای زمینهای مزمن عامل واریس
در بیماری های کبد (مانند چربی کبد پیشرفته یا سیروز)، جریان خون در سیاهرگ اصلی کبد کند یا مسدود می شود. این فشارِ پسزده شده به عروق شکمی، میان تنه و حتی عروق سطحی صورت و سینه منتقل شده و باعث گشاد شدن این سیاهرگها می شود.
۸. نور ماوراء بنفش (UV) و گرمازدگی موضعی
برای واریسهای سطحی مانند واریس صورت و دست، تماس مداوم با نور شدید آفتاب، رفتن به سولاریوم یا شستشوی مداوم با آب بسیار داغ، با تخریب رشتههای الاستیک زیر پوست، مستقیماً دیواره مویرگها را فلج و گشاد می کند.
جمع بندی
در نهایت، باید بدانیم که عارضه واریس منحصر به پاها نیست و سیاهرگها در هر نقطهای از بدن ممکن است دچار نارسایی و اتساع شوند.
خوشبختانه امروزه با پیشرفت روشهای تشخیصی و درمانی کمتهاجمی، اکثر انواع واریس ها از صورت و دست گرفته تا ناحیه تناسلی قابل کنترل و بهبود هستند.
کلید اصلی در درمان موفق، تشخیص به موقع علائم و پرهیز از رفتارهای پرخطری مثل استعمال دخانیات، فشار مضاعف و کم تحرکی است. اگر با برجستگی غیرطبیعی، درد مزمن یا تغییر ظاهر سیاهرگها در هر بخشی از بدن مواجه شدید، حتماً جهت بررسی دقیق به یک کلینیک فوق تخصصی واریس مراجعه کنید.
سوالات متداول
۱. آیا واریس صورت یا دست هم مثل واریس پا خطراتی مثل لخته شدن خون (DVT) دارد؟
خیر؛ خوشبختانه خطر لخته شدن خون عمیق (DVT) عمدتاً مربوط به سیاهرگهای بزرگ و عمقی پاهاست. واریس صورت و دست بیشتر جنبه زیبایی داشته یا ناشی از نازک شدن طبیعی پوست با افزایش سن است. این عروق سطحی معمولاً عوارض خطرناکی برای سلامتی ایجاد نمی کنند و درمان آن ها بیشتر برای بازگرداندن زیبایی صورت و دستها انجام می شود.
۲. آیا واریس تناسلی زنان (واریس واژن) بعد از زایمان خود به خود درمان می شود؟
در بیشتر موارد بله. واریس واژن که در دوران بارداری به دلیل فشار جنین و تغییرات هورمونی ایجاد می شود، معمولاً ۳ تا ۶ ماه پس از زایمان و با برگشت حجم خون و هورمونها به حالت طبیعی، تا حد زیادی فروکش می کند. اگر این رگها پس از ۶ ماه همچنان برجسته و دردناک باقی بمانند، می توان با روشهای کم تهاجمی مثل اسکلروتراپی آنها را کاملاً برطرف کرد.
۳. آیا واریکوسل یا واریس بیضه در آقایان همیشه نیاز به جراحی دارد؟
خیر؛ اگر واریکوسل خفیف باشد، دردی ایجاد نکند و در آزمایش های دورهای اسپرم اختلالی نشان ندهد، نیازی به جراحی ندارد و تنها با چکاپهای منظم مدیریت می شود. جراحی جزیی زمانی تجویز می شود که واریکوسل باعث دردهای مداوم کلافهکننده، کاهش سایز بیضه یا اختلال در کیفیت اسپرم و ناباروری شده باشد.