کامل ترین راهنمای درمان های واریس پا: بهترین روش های قطعی و موثر!

درمان واریس پا روش های قطعی و موثری دارد که امروزه توسط پزشکان مورد استفاده قرار می گیرد و به طور کامل و خلاصه شامل موارد زیر می باشند.

• واریس پا چگونه درمان می شود؟
• روش درمان محافظه کارانه و استفاده از توصیه‌ های پیشگیرانه واریس پا
• درمان های کم تهاجمی واریس پا
• روش های تهاجمی و جراحی واریس پا

واریس یکی از بیماری های عروقی است که در سیاهرگ ها اتفاق می افتد. همه ما می دانیم که سیاهرگ ها وظیفه خون رسانی از اندام ها به قلب را دارند. گاهی اوقات این پمپاژ خون ممکن است به دلیل نقصی که در دیواره سیاهرگ ها یا دریچه های واقع در آن ها که مسئول جلوگیری از بازگشت خون به عقب هستند، با مشکل مواجه شود.

این دریچه‌ های ظریف که دریچه‌ های لانه کبوتری نامیده می‌ شوند مانند دروازه‌ های یک‌ طرفه عمل می‌ کنند؛ اما وقتی این دروازه‌ ها به دلیل فشار مزمن، سن بالا، عوامل ژنتیکی یا سایر عوامل دچار شلی و نارسایی می‌ شوند، جاذبه زمین بر جریان خون غلبه کرده و خون به جای حرکت به سمت بالا به سمت پایین سقوط می‌ کند.

در این صورت می توانید تصور کنید که چه اتفاقی خواهد افتاد! خونی که قرار است از سیاهرگ به سمت قلب برود در سیاهرگ جمع شده وباعث ایجاد وضعیتی به نام "احتقان وریدی" می‌ شود. این تجمع خون مداوم، فشار داخل رگ را به شدت افزایش داده و منجر به کشیدگی، طویل شدن و پیچ‌ خوردگی دیواره عروق می‌ گردد. در نتیجه سبب تورم و التهاب سیاهرگ می شود و به این ترتیب یک رگ واریسی به راحتی در پای شما ایجاد می شود.

علاوه بر نقص دریچه‌ ها نباید از نقش کلیدی "فشار داخل شکمی" و "تغییرات هورمونی" غافل شد. در بسیاری از موارد به‌ ویژه در خانم‌ ها، نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی، یائسگی و بارداری باعث شل شدن دیواره سیاهرگ‌ ها می‌ شود. پروژسترون به طور مستقیم بر روی فیبرهای عضلانی دیواره عروق تأثیر گذاشته و آن‌ ها را مستعد گشاد شدن می‌ کند. همچنین در افرادی که دچار چاقی مفرط هستند یا مشاغلی دارند که مستلزم بلند کردن اشیاء سنگین است، فشار مداوم به وریدهای لگنی منتقل شده و مانند یک سد در برابر بازگشت خون عمل می‌ کند که در نهایت منجر به نارسایی وریدهای عمقی و سطحی پا می‌ گردد.

علاوه بر جنبه زیبایی، این پدیده می‌ تواند باعث خروج مایعات از رگ به بافت‌ های اطراف شده و منجر به عوارضی مانند ورم مچ پا و تغییر رنگ پوست به قهوه‌ ای تیره شود.

متاسفانه هنوز بسیاری از بیمارانی که مبتلا به واریس هستند، نمی دانند که در حال حاضر به دلیل پیشرفت تکنولوژی و پزشکی، روش های مختلف و راحت تری برای درمان این بیماری وجود دارد.

برخلاف گذشته، با کمی جستجو در اینترنت با انبوهی از راه ها و روش های درمان واریس مواجه خواهید شد. قطعا برای شما تاثیر این روش ها و مدت زمان بهبودی مهم ترین عوامل در نظر گرفته می شوند.

اگر می خواهید در مورد درمان های واریس اطلاعات خوبی کسب کنید، بهتر است این مقاله را که توسط پزشک فوق تخصص قلب و عروق در زمینه بهبودی و درمان این بیماری نوشته شده است را از دست ندهید!

توجه داشته باشید که کاربرد هر کدام از این روش‌ ها دلایل و تشخیص قابل قبول خود را دارد و الزاماً به این معنی نیست که می‌توانند جایگزین هم شوند یا برای همه افراد تجویز می شوند. در نتیجه اینکه کدام روش درمان برای شما مناسب است، فقط به‌ نظر پزشک متخصص در این زمینه مربوط می‌ شود.

شما با مراجعه با کلینیک تخصصی واریس می توانید بهترین درمان را انتخاب نمایید.

واریس پا چگونه درمان می شود؟

در گذشته های دور برای درمان واریس از روش هایی مانند خون گیری، بستن رگ با نخ یا بند، گیاهان دارویی، طب سوزنی و روش های طبیعی استفاده می کردند. این نوع روش ها اغلب عوارض خود را داشتند و منجر به درمان قطعی واریس نمی شدند. در واقع این روش‌ ها فقط برای مدت کوتاهی علائم را تسکین می‌ دادند اما علت اصلی نارسایی وریدی همچنان پابرجا می‌ ماند.

در قرن بیستم روش هایی تهاجمی مانند جراحی و بستن رگ ها با مواد سمی رایج شد. این روش ها به دلیل این که با درد زیاد، نقاهت طولانی و عوارض همراه بودند چندان مورد استقبال بیماران نبود و تمایلی به انجام آن ها نداشتند. بسیاری از افراد به دلیل ترس از جای زخم‌ های بزرگ (اسکار) جراحی و ترس از اتاق عمل، درمان خود را به تعویق می‌ انداختند که همین موضوع باعث پیشرفت بیماری به مراحل خطرناکی مثل لخته شدن خون یا ترومبوز می‌ شد.

امروزه با پیشرفت تکنولوژی و علم پزشکی روش های درمان واریس در مقایسه با گذشته بسیار راحت تر و ایمن تر شدند. درمان هایی که می توانند با مواد و ابزار بی خطر، راحت، بدون درد و عوارض شدید، سرپایی و با دوره نقاهت کوتاه تر نسبت به گذشته به صورت کاملاً سرپایی انجام می‌ گیرند. دیگر نیازی به تیغ جراحی و بخیه نیست و بیمار بلافاصله پس از درمان می‌ تواند راه برود. با این اوصاف اگر شما امروز مبتلا به واریس شوید در مقایسه با کسی که در گذشته مبتلا به این بیماری می شد، شانس بیشتری در برخورداری از درمان هایی دارید که بسیار بهتر و راحت تر از گذشته هستند.

بسیاری از بیماران می‌ پرسند که پزشک چگونه متوجه نوع واریس و روش درمان می‌ شود؟ پیش از انتخاب هر کدام از روش‌ های درمانی، انجام "سونوگرافی داپلر رنگی عروق" الزامی است. این تست غیرتهاجمی و بدون درد، مانند یک نقشه راه به پزشک نشان می‌ دهد که کدام دریچه‌ ها تخریب شده‌ اند و آیا لخته خون در مسیر وجود دارد یا خیر.

بدون سونوگرافی داپلر، هیچ درمان قطعی میسر نیست؛ زیرا ممکن است ظاهر رگ ساده به نظر برسد اما ریشه مشکل در لایه‌ های عمیق‌ تر باشد. تشخیص دقیق علاوه بر انتخاب درمان مناسب از بروز "واریس‌ های مکرر" یا عود مجدد پس از درمان نیز جلوگیری می‌ کند.

اگر بخواهیم روش های پیشرفته و موثر درمان واریس را به طور کامل و خلاصه بیان کنیم به چند درمان اصلی می رسیم که شامل موارد زیر می باشند:

روش درمان محافظه کارانه و استفاده از توصیه‌ های پیشگیرانه واریس پا

در مقاله روش های پیشگیری از واریس به طور کامل این موضوع را مورد بررسی قرار دادیم و به عنوان اولین راه قبل از پیشرفت و جدی تر شدن بیماری پیشنهاد می گردد. عمل به همان راهکارها که به طور کامل به آن ها اشاره کرده ایم تا حد زیادی به حفظ سلامت و بهبودی شما کمک خواهد کرد.

استفاده از روش های پیشگیری که عموما شامل ایجاد تغییراتی مثبت در سبک زندگی روزمره مانند ورزش، رژیم غذایی مناسب، اجتناب از نشستن یا ایستادن طولانی مدت و ... می باشند، همچنین درمان های کمکی مثل استفاده از جوراب واریس و داروها در مراحل اولیه ایجاد واریس که هنوز نیازی به درمان های اختصاصی نیست، می تواند تا حدودی از پیشرفت واریس ها جلوگیری کرده و علائم مربوط به واریس مانند درد و سنگینی و خستگی پا را کاهش دهد.

در توضیح موارد بالا باید گفت، یکی از ارکان اصلی درمان محافظه‌کارانه، مدیریت وزن و توجه به شاخص توده بدنی (BMI) است. چربی‌ های اضافه بدن به‌ ویژه در ناحیه شکم، فشار مکانیکی مستقیمی بر وریدهای لگنی وارد می‌ کنند که این امر مانع از تخلیه راحت خون از پاها به سمت قلب می‌ شود.با کاهش وزن، این فشار از روی سیستم سیاهرگی برداشته شده و شدت علائمی مانند تورم صبحگاهی بهبود می‌ یابد.

همچنین رژیم غذایی در درمان محافظه‌ کارانه نقش کلیدی ایفا می‌ کند؛ مصرف مواد غذایی سرشار از فلاونوئیدها مانند مرکبات، انگور و سبزیجات تازه به تقویت دیواره عروق و کاهش نفوذپذیری مویرگ‌ ها کمک کرده و از خروج پلاسما به بافت‌ های اطراف که عامل اصلی ورم است، جلوگیری می‌ کند.

در کنار تغذیه، انجام "تمرینات اصلاحی پمپ عضلانی" در منزل یا محل کار، یک استراتژی مهم است. از آنجایی که سیاهرگ‌ های ساق پا برای حرکت دادن خون به سمت بالا به انقباض عضلات دوقلو نیاز دارند، انجام حرکاتی مانند "حرکت پدال" (خم و راست کردن مچ پا) یا بلند شدن روی پنجه پا در فواصل زمانی منظم، از ساکن ماندن خون جلوگیری می‌ کند. این تمرینات ساده، خطر بروز لخته‌های سطحی را در افرادی که مجبور به نشستن طولانی‌ مدت پشت میز هستند به حداقل می‌ رساند.

همچنین امروزه استفاده از داروهای گیاهی استاندارد شده نظیر عصاره هسته انگور یا عصاره شاه‌ بلوط هندی بسیار رایج شده است. این ترکیبات حاوی ماده‌ای به نام "اسین" هستند که خاصیت ضدالتهابی داشته و با کاهش نشت از دیواره وریدها، به طور محسوسی احساس سنگینی و درد شبانه در ساق پا را بهبود می‌ بخشند. البته باید تاکید کرد که مصرف این مکمل‌ ها حتماً باید تحت نظر متخصص عروق باشد تا با سایر داروهای احتمالی بیمار تداخل ایجاد نکند.

بخش دیگری از این رویکرد پیشگیرانه، "هیدروتراپی" یا آب‌ درمانی است. شستشوی پاها با آب سرد در پایان روز یا استحمام، باعث انقباض عروقی  شده و به جمع شدن رگ‌ های گشاد شده کمک می‌ کند. این کار ساده اما موثر، باعث ایجاد حس سبکی در پاها شده و التهابات ناشی از ایستادن‌ های طولانی در معرض گرما را کاهش می‌ دهد.

در نهایت، رعایت بهداشت پوست در نواحی درگیر واریس نیز بخشی از درمان محافظه‌ کارانه است؛ زیرا پوست در این نواحی به دلیل اختلال در خون‌ رسانی حساس و آسیب‌ پذیر می‌ شود و استفاده از مرطوب‌ کننده‌ های فاقد عطر و مواد حساسیت زا برای جلوگیری از خارش و ایجاد زخم‌ های پوستی کمک کننده خواهد بود.

این اقدامات باعث می‌ شوند که سرعت تخریب دریچه‌ های سالم باقی‌ مانده کاهش یابد و بیمار از انجام جراحی‌ های سنگین در آینده بی‌ نیاز شود. هدف اصلی در این مرحله، مدیریت علائم بالینی مانند احساس سنگینی، خارش پوست و سایر عوارض است.

درمان های کم تهاجمی واریس پا

این نوع درمان ها بدون نیاز به بستری یا بیهوشی، بدون درد و خونریزی با دوره نقاهت کوتاه انجام می شوند:

۱. روش درمان اسکلروتراپی

روش استاندارد طلائی درمان واریس های سطحی در دنیا اسکلروتراپی می باشد. این روش موثرترین درمان واریس های سطحی در دنیا می باشد و نسبت به روش هایی مانند لیزرهای سطحی پوستی اثر بسیار ماندگارتری دارد.

انجام اسکلروتراپی فقط باید توسط پزشک متخصص انجام شود؛ زیرا قبل از شروع درمان باید عوارض احتمالی و موارد منع درمان چک شود.

در صورتی که بیمار کاندید مناسبی برای اسکلروتراپی باشد، درمانی بسیار ایده آلی برای واریس های سطحی و کوچک مانند واریس های عنکبوتی می باشد. انجام اسکلروتراپی در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمی گردد.

در اسکلروتراپی یک داروی اسکلروزان اختصاصی واریس درون رگ های واریس توسط پزشک با استفاده از سوزن‌ های بسیار ظریف (حتی ظریف‌ تر از سوزن انسولین) مستقیماً به قلب رگ آسیب‌ دیده تزریق می شود که باعث تخریب عمدی دیواره داخلی رگ بیمار می‌ گردد. این فرآیند باعث می‌ شود رگ واریسی بسته شده و به مرور توسط سیستم ایمنی بدن جذب و هضم شود، گویی که هرگز وجود نداشته است.

این درمان به دو فرم مایع (برای عروق بسیار ریز) و فوم (برای عروق کمی درشت‌ تر) انجام می‌ شود. فوم اسکلروتراپی به دلیل غلظت و ماندگاری بیشتر در داخل رگ، قدرت پاک‌ سازی بسیار بالایی دارد و نتایج آن معمولاً پس از چند هفته به وضوح قابل مشاهده است و ظاهر نامطلوب و ناخوشایند رگ های واریسی را در زمان کمی بهبود می بخشد.

بیماران باید بدانند که موفقیت اسکلروتراپی تنها به تزریق بستگی ندارد بلکه مراقبت‌ های پس از آن نیز تعیین‌ کننده است. پوشیدن مداوم جوراب واریس به مدت یک تا دو هفته پس از تزریق، فشار لازم را برای بسته ماندن رگ‌ های تحت درمان ایجاد می‌ کند. همچنین توصیه می‌ شود که بیماران از قرار گرفتن در معرض گرمای شدید مانند سونا، حمام داغ یا نور مستقیم خورشید خودداری کنند زیرا گرما باعث گشاد شدن عروق و احتمال باز شدن مجدد رگ‌ های بسته شده می‌ شود. پیاده‌ روی روزانه بلافاصله بعد از جلسه درمانی نه تنها مجاز است بلکه برای جلوگیری از تجمع خون در رگ‌ ها به شدت توصیه می‌ شود.

اسکلروتراپی یک درمان سرپایی است که در مطب انجام می شود و نیازی به استراحت بعد از درمان ندارد. احتمال کبودی و کمی درد در محل تزریق وجود دارد و عوارض آن در صورتی که تزریق به درستی انجام شود و بیمار سابقه بیماری پوستی یا خونی نداشته باشد، جزئی و نادر هستند.

۲. روش‌های درمان داخل عروقی و اندوواسکولار (مانند لیزر داخل عروقی (EVLT) و رادیوفرکانسی (EVRF)

امروزه با پیشرفت تکنولوژی و ظهور دستگاه های جدید اندوواسکولار، دیگر روش های جراحی واریس جایی در درمان ندارند. در حال حاضر خط اول درمان واریس های شدید و طنابی در دنیا روشهای اندوواسکولار مانند لیزرهای درون رگی، روش های رادیوفرکانسی، چسب های داخل عروقی و ... می باشد.

این روش‌ ها که به "درمان‌ های داخل مجرایی یا درون رگی" معروف هستند، به جای خارج کردن فیزیکی رگ از بدن که با خونریزی و تروما همراه بود، بر پایه مسدود کردن رگ از داخل استوارند. این رویکرد انقلابی باعث شده است که ریسک عفونت، آسیب به اعصاب مجاور رگ و ایجاد هماتوم (تجمع خون) به حداقل ممکن برسد و بیمار بتواند بلافاصله پس از اتمام پروسه، با پای خود از کلینیک خارج شود.

در روش لیزر داخل عروقی یا رادیوفرکانسی یک لوله مخصوص و بسیار ظریف به نام کاتتر یا فیبر نوری وارد رگ شده و تحت هدایت دقیق و لحظه ای سونوگرافی در محل بسیار خاص و دقیقی تنظیم می شود؛ سپس از درون رگ با اشعه لیزر یا توسط امواج رادیویی اقدام به سوزاندن رگ و اسکلروز می گردد.

در واقع در روش لیزر یا ابلیشن، انرژی گرمایی حاصل از پرتوهای لیزر باعث تخریب حرارتی دیواره ورید و بسته شدن آن می‌ شود. در روش رادیوفرکانسی نیز از انرژی امواج رادیویی برای ایجاد گرما در دیواره رگ استفاده می‌ گردد. هر دوی این درمان ها منجر به بسته شدن کامل رگ معیوب می‌ شوند و جریان خون به طور هوشمندانه توسط بدن به سمت دیگر سیاهرگ‌ های عمقی و سالم هدایت می‌ گردد. مزیت بزرگ این روش‌ ها این است که هیچ برشی روی پوست ایجاد نمی‌ شود و تنها از طریق یک منافذ بسیار ریز (مشابه جای آمپول) کل درمان انجام می‌ پذیرد.

۳. درمان لیزر پوستی و سطحی

لیزرهای سطحی پوستی در موارد بسیار محدودی مانند افرادی که به داروی اسکلروزان حساسیت و آلرژی دارند، برطرف کردن واریس‌ های صورت (که به دلیل ظرافت پوست صورت، اسکلروتراپی در آنجا ریسک بالاتری دارد)، عودهای بسیار ریز بعد از اسکلروتراپی و مواردی از این قبیل کاربرد دارند.

در این نوع درمان، اشعه لیزر از روی سطح پوست به رگ‌ های بسیار ظریف تابانده می‌ شود و انرژی نوری جذب شده و تبدیل به حرارت می‌ گردد تا رگ بسته شود.

این روش درمانی با توجه به روند بهبودی در چندین جلسه انجام می شود و بیشتر جهت واریس های کوچک و سطحی مانند واریس های عنکبوتی و حفظ زیبایی و ظاهر پا کاربرد دارد. احتمال عود بعد از لیزر نسبت به اسکلروتراپی بیشتر است.

علت این موضوع آن است که لیزر سطحی ممکن است نتواند به رگ‌ های تغذیه‌ کننده عمیق‌ تر دسترسی پیدا کند. همچنین استفاده از لیزر سطحی در پوست‌ های تیره نیاز به دقت بسیار بالایی دارد تا از ایجاد لک‌ های پوستی یا سوختگی جلوگیری شود. با این حال برای رگ‌ های بسیار ظریفی که حتی ظریف‌ ترین سوزن‌ های اسکلروتراپی نیز نمی‌ توانند وارد آن‌ ها شوند، لیزر سطحی یک مکمل عالی در کنار درمان اسکلروتراپی محسوب می‌ شود.

۴. روش فلبکتومی (مینی فلبکتومی و میکرو فلبکتومی)

در روش فلبکتومی رگ های واریسی را طی یک جراحی کم تهاجمی تر نسبت به جراحی سنتی، با ایجاد برش های کوچکی که روی پوست ایجاد می شود و به وسیله ابزارهای مخصوصی (مانند قلاب‌ های بسیار ظریف پزشکی)از بدن خارج می کنند. این روش معمولاً برای وریدهای برجسته و شاخه‌ ای که در نزدیکی سطح پوست قرار دارند و با روش‌ های دیگر به تنهایی کاملاً محو نمی‌ شوند، به کار می‌ رود.

در مینی فلبکتومی و میکروفلبکتومی برش ها بسیار کوچک تر و کم تهاجمی تر هستند و دوره نقاهت کوتاه تر و عوارض کمتری هم خواهند داشت. در واقع این برش‌ ها به قدری ریز هستند (معمولاً بین ۱ تا ۳ میلی‌ متر) که حتی نیازی به بخیه زدن ندارند و با استفاده از چسب‌ های مخصوص پوست یا پانسمان‌ های ساده بسته می‌ شوند. بنابراین این درمان نیازی به بستری، بیهوشی عمومی، پانسمان و استراحت طولانی مدت ندارد.

پزشک متخصص معمولاً با استفاده از بی‌حسی موضعی (تومسنت)، ناحیه مورد نظر را کاملاً بی‌ حس می‌ کند تا بیمار در حین خارج کردن رگ هیچ دردی احساس نکند.

۵- چسب داخل عروقی یا چسب واریس VenaSeal

یکی دیگر از روش های جدید و پیشرفته چسب واریس یا چسب بافتی عروقی (VenaSeal) است که در آن با استفاده یک چسب مخصوص پزشکی، رگ واریسی را مسدود می کنند و از بین می برند. ابتدا مانند روش لیزر داخل عروقی و رادیوفرکانسی یک کاتتر یا لوله کوچک را تحت هدایت سونوگرافی وارد رگ می کنند سپس مقادیر بسیار دقیقی از این چسب را داخل رگ قرار می دهند. در حین تزریق چسب، پزشک با استفاده از پروب سونوگرافی، رگ یا ورید را فشرده می‌ کند تا دیواره‌ های رگ به طور کامل به هم چسبیده، مسدود و بسته شوند. در نهایت کاتتر خارج و محل درمان با یک بانداژ بسیار ساده پانسمان می‌ شود.

این درمان علاوه بر هزینه بالا ممکن است برای عروق بسیار قطور یا رگ‌ هایی که بسیار نزدیک به سطح پوست هستند مناسب نباشد و باعث عوارضی مانند واکنش آلرژیک به ماده شیمیایی چسب یا عفونت شود. همچنین در برخی موارد نادر، ممکن است بیمار دچار التهاب وریدی (فلبیت) گذرا شود. اما برای بیمارانی که نمی توانند لیزر یا رادیوفرکانسی را انجام دهند گزینه مناسبی است.

بزرگترین مزیت چسب واریس این است که برخلاف لیزر، نیازی به تزریق حجم زیاد داروی بی‌ حسی در اطراف رگ ندارد؛ به همین دلیل درد بسیار کم، نتیجه و بهبودی سریع‌ تر و بهتری دارد.

۶. اندوسکوپی وریدی

در این روش یک لوله مجهز به دوربین بسیار ظریف (اندوسکوپ) از طریق یک برش کوچک برای مشاهده و درمان رگ های واریسی عمیق تر به کار می رود. زمانی که واریس شدید باشد یا زخم های وریدی وجود داشته باشد، برای شناسایی و درمان وریدهای مشکل دار از این روش استفاده می کنند. جراح، عروق معیوب و واریسی را پس از مشاهده می بندد یا خارج می کند.

اندوسکوپی نسبت به روش های کم تهاجمی دیگر، کمتر رایج است و معمولاً به عنوان آخرین گزینه برای بیمارانی که دچار عوارض پوستی شدید و زخم‌ های باز شده‌ اند، در اتاق عمل مجهز انجام می‌ گیرد.

۷. روش MOCA یا کلاری‌ وین (ClariVein)

یکی از نوآورانه‌ ترین روش‌ های غیرحرارتی برای درمان نارسایی عروق، روش MOCA که مخفف Mechanochemical Ablation است و با نام تجاری کلاری‌ وین شناخته می‌ شود. در این تکنیک، از یک کاتتر مخصوص استفاده می‌ شود که نوک آن با سرعت بسیار بالا (حدود ۳۵۰۰ دور در دقیقه) درون رگ می‌ چرخد.

این چرخش سریع باعث ایجاد خراش‌ های میکروسکوپی در دیواره داخلی رگ شده و همزمان داروی اسکلروزان به داخل رگ تزریق می‌ شود. ترکیب آسیب مکانیکی و اثر شیمیایی دارو باعث می‌ گردد که رگ با بازدهی بسیار بالایی بسته شود. مزیت بزرگ کلاری‌ وین نسبت به لیزر این است که هیچ گرمایی تولید نمی‌ کند، بنابراین خطر آسیب به اعصاب حسی پیرامون رگ به صفر می‌ رسد و نیازی به تزریق حجم زیاد مایع بی‌ حسی در اطراف رگ نیست که این موضوع راحتی بیمار را دوچندان می‌ کند.

روش های تهاجمی و جراحی واریس پا

روش های جراحی و تهاجمی درمان واریس پا در مقایسه با روش های کم تهاجمی نیاز به برش های بزرگ تر، بیهوشی عمومی، بستری و نقاهت طولانی تری دارند. این روش‌ ها تروما و آسیب بیشتری به بافت‌ های نرم اطراف عروق وارد کرده و احتمال باقی ماندن اسکار یا جای زخم روی پا در آن‌ ها بسیار بالا است:

جراحی واریس پا

جراحی اگر چه یکی به عنوان یکی از روش های درمان واریس است که از گذشته تاکنون در حال استفاده می باشد اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی و وجود دستگاه های جدید اندوواسکولار، دیگر روش های جراحی واریس جایی در درمان ندارند. با توجه به سختی و پیچیدگی های عمل ممکن است خیلی از بیماران از آن استقبال نکنند.

امروزه از جراحی فقط در موارد خاص و محدودی که امکان انجام روش های اندووسکولار وجود ندارد، استفاده می شود. در این درمان کل سیاهرگ معیوب با استفاده از یک میله فلزی یا پلاستیکی مخصوص از بدن بیرون کشیده می‌ شود که این فرآیند مستلزم ایجاد برش در ناحیه کشاله ران و مچ پا است و بیمار را برای مدت طولانی از فعالیت‌ های روزمره و ورزشی دور نگه می‌ دارد.

از معایب جراحی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نیاز به بستری در بیمارستان دارد؛

این موضوع نه تنها باعث افزایش هزینه‌ های درمانی می‌ شود بلکه بیمار را با خطر مواجه شدن با عفونت‌ های بیمارستانی و دوری از محیط خانواده روبرو می‌ کند.

• نیاز به بیهوشی دارد؛

که خود می‌ تواند عوارضی مانند تهوع شدید، سردردهای مزمن پس از عمل و ریسک‌ های قلبی-ریوی برای افراد مسن یا بیماران با زمینه خاص به همراه داشته باشد.

• احتمال خونریزی حین و بعد از عمل و عفونت نیز وجود دارد؛

به دلیل ایجاد برش‌ های عمیق، احتمال آسیب به بافت‌ های نرم مجاور و ایجاد هماتوم (تجمع لخته خون زیر پوست) بسیار بالاست که درمان آن خود نیازمند پروسه جداگانه‌ای است.

• دوره نقاهت و استراحت بعد از عمل طولانی است؛

بیمار معمولاً بین ۲ تا ۴ هفته از فعالیت‌ های شغلی و اجتماعی باز می‌ ماند و در این مدت محدودیت حرکتی شدیدی را تجربه می‌ کند.

• در صورتی که جراحی کامل و دقیق انجام نشود احتمال عود بعد از عمل بالاست؛

گاهی در جراحی باز، رگ‌ های فرعی کوچک نادیده گرفته می‌ شوند که همین رگ‌  ها پس از مدتی دوباره بزرگ شده و باعث بازگشت بیماری می‌ شوند.

استریپینگ و لیگاسیون وریدی

استریپینگ و لیگاسیون وریدی نوعی جراحی است که عموما برای واریس های بزرگ و شدید کاربرد دارد. این جراحی که با برش، برداشتن و بستن رگ های معیوب انجام می شود نیاز به بیهوشی عمومی، بستری و دوره نقاهت معمولا یک ماهه دارد. قبل از انجام این روش آزمایشات، معاینه و سونوگرافی توسط پزشک انجام می شود.

در این درمان جراح ابتدا رگ را در ناحیه کشاله ران و مچ پا گره می‌ زند (لیگاسیون) و سپس کل مسیر رگ را از بدن بیرون می‌ کشد. این فرآیند مکانیکی می تواند گاهی اوقات باعث تروما و آسیب به اعصاب حسی (مانند عصب صافن) شود که ممکن است منجر به بی‌ حسی دائمی در بخش‌ هایی از پا گردد.

با توجه به مطالبی که گفته شد؛ اگرچه ممکن است درمان های گوناگونی برای این بیماری پیشنهاد و تجویز گردد اما مسلما ویزیت توسط یک متخصص در این زمینه به بهبودی و سلامت شما سرعت و اطمینان بیشتری خواهد بخشید. پزشک متخصص با اشراف کامل بر آناتومی پیچیده عروق، می‌ تواند روشی را انتخاب کند که کمترین بازگشت و بیشترین رضایت درمانی و زیبایی را به همراه داشته باشد.

احتمالا در سال های آینده نیز شاهد روش های جدیدتر و پیشرفته تری مانند درمان واریس مبتنی بر سلول های بنیادی برای ترمیم دیواره رگ ها و تقویت گردش خون خواهیم بود و چشم اندازی امیدوارکننده تر خواهیم داشت.

انتخاب روش درمان فقط توسط پزشک متخصص و با در نظر گرفتن شرایط هر بیمار و نوع رگ های واریس انجام می شود.

رویکرد نوین درمان‌ های ترکیبی در واریس پا

درمان ترکیبی به معنای استفاده همزمان از دو یا چند تکنیک مختلف در یک جلسه درمانی یا در فواصل زمانی کوتاه است. طبق آخرین دستورالعمل‌ های "انجمن عروق اروپا"، هدف از این کار، حذف کامل منبع نارسایی و در عین حال پاکسازی رگ‌ های ظاهری و سطحی در کمترین زمان ممکن است. این روش به ویژه برای بیمارانی که دچار واریس‌ های پیچیده و چندسطحی هستند، از همه نظر بسیار بهینه می‌ باشد.

ترکیب لیزر درون‌ رگی (EVLT) و مینی‌ فلبکتومی، ترکیب لیزر و فوم اسکلروتراپی تحت هدایت سونوگرافی و روش ترکیبی مکانی‌ کوشیمیایی (MOCA) و اسکلروتراپی سطحی از جمله این نوع درمان ها می باشند.

آیا درمان واریس عوارضی هم دارد؟

بله قطعا مانند تمام درمان های پزشکی، درمان واریس نیز عوارضی دارد. ولی با استفاده از تکنیک های جدید و رعایت اصول درست درمان، احتمال و شدت این عوارض به حداقل می رسد.

مثلا در قدیم که درمان اسکلروتراپی عروق صافن توسط محلول های بسیار قوی انجام می شد احتمال عارضه لخته خون وجود داشت که البته آن زمان هم حدود ۱ مورد در هر ۱۰۰۰۰۰ بیمار بود. ولی امروزه با استفاده از داروهای جدید و تکنیک های پیشرفته و جدید مثل لیزر اندوواسکولار تقریبا دیگر شاهد این عارضه نخواهیم بود.

نکته مهم دیگر این است که این عوارض اکثرا خوش خیم بوده و خود به خود بهبود می یابند. برای مثال، عوارضی مانند قرمزی مختصر پوست، خارش یا احساس کشیدگی در مسیر رگ درمان شده، همگی بخشی از فرآیند فیزیولوژیک بسته شدن رگ هستند و معمولاً ظرف چند روز بدون نیاز به مداخله خاصی برطرف می‌ شوند.

ذکر این نکته نیز حائز اهمیت می باشد که روش های سنتی مانند زالو درمانی، حجامت، داروهای گیاهی برای این بیماری تایید نشده اند و حتی ممکن است عوارض نامطلوبی مثل عفونت و ایجاد لک‌های پوستی دائمی، خونریزی‌ های کنترل‌ نشده و واکنش‌ های آلرژیک شدید نیز داشته باشند. زالو درمانی به ویژه به دلیل احتمال انتقال باکتری "آئروموناس" می‌ تواند منجر به عفونت‌ های بافتی بسیار خطرناک در ناحیه واریس شود.

 پس برای درمان بیماری مخصوصا اگر به صورت مزمن و پیشرفته در آمده باشد هیچ گاه به درمان های خانگی و یا روش هایی که مورد تایید نیستند اطمینان نکنید. درمان واریس یک اقدام پزشکی و تخصصی است که نیازمند ابزارهای استریل و دانش فوق‌ تخصصی عروق می‌ باشد.

عوارض و عواقب درمان نکردن واریس پا

شاید بپرسید اگر واریس را درمان نکنیم چه می‌ شود؟ در جواب باید بگوییم؛ واریس تنها یک مشکل زیبایی نیست! نادیده گرفتن درمان می‌ تواند منجر به عوارض خطرناکی شود. یکی از این موارد "ترومبوفلبیت" یا لخته شدن خون در رگ‌ های برجسته است که باعث درد شدید و قرمزی می‌ شود. بدتر از آن، خطر "ترومبوز وریدی عمقی (DVT)" است که در آن لخته به سمت ریه‌ ها حرکت کرده و باعث آمبولی ریه می‌ شود که یک فوریت پزشکی مرگبار است. همچنین فشار مداوم خون در پا می‌ تواند باعث ایجاد "زخم‌ های وریدی" شود؛ زخم‌ هایی که به سختی درمان و باعث عفونت می‌ شوند و پوست اطراف مچ پا را سیاه و سفت می‌ کنند.

جمع بندی

در چند سال گذشته اگر مبتلا به واریس می شدید دارو یا جراحی تنها درمان هایی بودند که پزشک متخصص به شما پیشنهاد می کرد. اما امروزه با پیشرفت هایی که در زمینه پزشکی ایجاد شده است، برای درمان این بیماری روش های راحت تر و بهتری وجود دارد. لیزر، اسکلروتراپی، فلبکتومی و ... از جمله درمان های متداول واریس پا هستند. متخصص واریس با توجه به نوع و شدت واریس و شرایط عمومی بیمار، مناسب ترین درمان را انتخاب خواهد کرد.

سوالات متداول

۱- علت به وجود آمدن واریس پا چیست؟

هنگامی که سیاهرگ هایی که خون را برخلاف نیروی جاذبه از سمت پاها به قلب می برند، دچار ضعف یا گشادی می شوند که این اتفاق معمولا به دلیل نقص دریچه های واقع در آن ها که از بازگشت خون جلوگیری می کنند ایجاد می شود. در اثر این اختلال، خون در رگ‌ ها تجمع یافته و فشار داخل عروق بالا می‌ رود؛ این فشار مداوم باعث التهاب، تغییر شکل ظاهری و واریسی شدن رگ‌ها می‌ گردد. عوامل وراثتی، ایستادن‌ های طولانی و تغییرات هورمونی از محرک‌ های اصلی این وضعیت هستند.

۲- آیا واریس پا درمان قطعی دارد؟

بیشتر درمان هایی که امروزه برای واریس وجود دارند اگر توسط متخصص مجرب انجام شوند، برای رگِ تحت درمان قطعی هستند. با این وجود اگر مراقب نباشید و موارد پیشگیری از واریس پا را انجام ندهید ممکن است رگ های جدیدی واریسی شوند و این درمان ها جنبه پیشگیری کننده ندارند. در واقع، درمان‌ ها رگ‌ های خراب فعلی را حذف می‌ کنند اما استعداد ژنتیکی یا شرایط ایجاد واریس را از بین نمی‌ برند؛ بنابراین رعایت سبک زندگی سالم پس از درمان الزامی است.

۳- در صورت وجود چه علائمی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

علائم واریس تنها به ظاهر رگ‌ ها محدود نمی‌ شود و در صورت مشاهده موارد زیر، مشاوره پزشکی ضروری است:

- احساس سنگینی و خستگی در پاها به‌ ویژه در پایان روز

- درد و تورم در پاها

- رگ های برآمده و پیچ خورده طنابی‌ شکل که با لمس کردن برجستگی آن‌ ها حس می‌ شود.

- تغییر رنگ پوست و ایجاد زخم های مزمن در نزدیکی مچ پا

- خونریزی از رگ های واریسی حتی با یک ضربه کوچک که نشان‌ دهنده نازک شدن بیش از حد دیواره رگ است.

۴- آیا درمان های واریس پا هنگام بارداری هم امکان پذیر است؟

بهترین توصیه این است که در زمان بارداری اقدام به درمان واریس نکنید زیرا بسیاری از علائم بعد از زایمان از بین خواهند رفت. اگر پس از گذشت چندماه همچنان این علائم از بین نرفتند جهت درمان به متخصص مراجعه کنید.

۵- درمان های غیر جراحی برای واریس پا چه هستند؟

استفاده از دارو، جوراب واریس، تغییر سبک زندگی مثل داشتن ورزش یا فعالیت منظم و رژیم غذایی مناسب، اسکلروتراپی و لیزر درون‌ رگی (EVLT) و رادیوفرکانسی (RF) که همگی بدون نیاز به اتاق عمل انجام می‌ شوند.

۶- بهترین زمان برای درمان واریس چه فصلی است؟

اگرچه درمان واریس در تمام فصول سال امکان‌ پذیر است اما بسیاری از متخصصان فصل‌ های خنک (پاییز و زمستان) را پیشنهاد می‌ دهند. علت این امر آن است که پس از اکثر درمان‌ ها مانند لیزر یا اسکلروتراپی، بیمار باید برای مدتی (۱ تا ۳ هفته) از جوراب واریس استفاده کند که تحمل آن در هوای گرم تابستان ممکن است کمی دشوار باشد. همچنین پس از درمان نباید محل مورد نظر در معرض نور مستقیم خورشید قرار گیرد تا از ایجاد لک‌ های پوستی جلوگیری شود؛ لذا نیمه دوم سال به نظر زمان مناسب تری برای طی کردن دوره نقاهت است.

۷- آیا هزینه درمان واریس شامل بیمه می‌ شود؟

پاسخ به این سوال بستگی به نوع درمان و بیمه شما دارد. در اکثر موارد، اگر واریس توسط سونوگرافی داپلر به عنوان یک "بیماری نارسایی وریدی" تشخیص داده شود و نه صرفاً یک مشکل زیبایی، بسیاری از بیمه‌ های تکمیلی بخشی از هزینه‌ های روش‌ های نوین مانند لیزر داخل عروقی یا جراحی را پوشش می‌ دهند. با این حال، درمان‌ های صرفاً زیبایی مانند اسکلروتراپی برای رگ‌ های عنکبوتی ظریف، معمولاً تحت پوشش بیمه قرار نمی‌ گیرند. توصیه می‌ شود قبل از شروع درمان، نوع پوشش هزینه های درمانی بیمه خود را بررسی کنید.