برای درمان واریس پا چه باید کرد؟
اگر مبتلا به واریس پا شده اید و می خواهید بدانید که باید از کجا شروع کنید و بهترین کارهایی که می توانید انجام دهید چه مواردی هستند، مطالعه این مقاله را به شما پیشنهاد می کنیم.
اگر مبتلا به واریس پا شده اید و می خواهید بدانید که باید از کجا شروع کنید و بهترین کارهایی که می توانید انجام دهید چه مواردی هستند، مطالعه این مقاله را به شما پیشنهاد می کنیم.
شاید اگر چند سال پیش در مورد درمان واریس پا می پرسیدید، جواب فقط مراجعه به پزشک و انجام جراحی بود. در گذشته ای که خیلی هم از ما دور نیست و وقتی هنوز تجهیزات و درمان واریس پا به شکل امروز گسترده و راحت نبودند، بسیاری از افرادی که مبتلا به این بیماری می شدند حتی از پرسیدن این سوال از خود واهمه داشتند.
تحمل بیهوشی عمومی، خونریزی های حین عمل، بستری شدن در بیمارستان، نقاهت طولانی مدت و به ویژه باقی ماندن جای زخم های عمیق از جمله چالش هایی بودند که هر کسی حاضر به پذیرش آن ها نبود. این ترس باعث می شد بسیاری از بیماران تا مراحل خطرناک و پیشرفته بیماری درمان جدی و پزشکی انجام ندهند که منجر به عوارض جبران ناپذیری می شد.
اما امروزه به دلیل پیشرفت در فناوریهای پزشکی و ظهور تکنولوژی های لیزری و رادیوفرکانسی، می توانید به سادگی با این بیماری مقابله کنید. درمان های نوین و کم تهاجمی به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری انجام می شوند که به بیمار اجازه می دهد با صرف زمان کمتر و استرس بسیار ناچیز از شر دردهای مزمن و ظاهر نازیبای رگ ها خلاص شود. البته انتخاب درمان و مدیریت رگ های واریسی به علائم، شرایط بیمار، هزینه، پتانسیل عوارض ناخوشایند، بازپرداخت بیمه و نظر پزشک بستگی دارد.
بیماری واریس پا
واریس پا یکی از شایع ترین بیماری و نارسایی های وریدی است که به دلیل ضعف و نارسایی در عروق و سیاهرگ های پا و دریچه های واقع در آن ها که معروف به دریچه های لانه کبوتری هستند و جلوی برگشت خون به عقب را می گیرند؛ به وجود می آید. همان طور که می دانید وظیفه سیاهرگ ها رساندن خون از سمت اندام ها به قلب می باشد و بنابراین هر گونه اختلال در کار آن ها موجب جمع شدن خون و التهاب و تورم می شود که در این صورت بیماری واریس ایجاد خواهد شد.
برای جلوگیری از بازگشت خون به سمت پایین، ساختارهای ظریفی به نام دریچه های لانه کبوتری در داخل رگ ها تعبیه شده است. زمانی که این دریچه ها دچار ضعف، شلی یا تخریب می شوند، خون تحت تأثیر جاذبه به سمت عقب برگشته و پدیده ای به نام رفلاکس وریدی اتفاق می افتد. در واقع این بیماری نشانه مشکلی در پمپاژ خون از سمت اندام ها به قلب است که وقتی درست و کامل انجام نشود.
تداوم این اختلال موجب تجمع خون فاقد اکسیژن در بخش های پایینی اندام تحتانی شده که در نتیجه آن، فشار داخل رگ به شدت افزایش می یابد. این فشار زیاد باعث گشادی، پیچ خوردگی و التهاب دیواره سیاهرگ ها می شود که ما آن را به صورت رگ های برجسته و کبود تحت عنوان واریس مشاهده می کنیم.
در واقع این بیماری صرفاً یک مشکل پوستی نیست، بلکه نشان دهنده اختلال در پمپ عضلانی و سیستم بازگشت خون وریدی است. وقتی خون باقی مانده در رگ ها راهی برای رفتن به سمت قلب پیدا نمی کند، دیواره رگ ها به مرور نازک شده و علائمی نظیر سنگینی، درد ضربان دار و تورم بروز می کنند.
عواملی مثل استعداد ژنتیکی یا وراثت، افزایش سن و کاهش انعطاف پذیری عروق، تغییرات هورمونی در دوران بارداری یا قاعدگی، فشار ناشی از چاقی مفرط و همچنین مشاغلی که مستلزم ایستادن یا نشستن های طولانی مدت و بدون تحرک هستند، از جمله اصلی ترین عواملی محسوب می شوند که سبب ضعف دریچه های لانه کبوتری و دیواره رگ ها می شوند و شخص را مستعد ابتلا به واریس می کنند.
نشانه های واریس پا
این بیماری اول ممکن است تنها به صورت واریس های نوع عنکبوتی بروز کند که علامت بالینی خاصی جز ایجاد ظاهر نامناسب در پاها ندارند. در این مرحله، رگ های ظریف آبی، بنفش یا قرمز به شکل تارهای عنکبوت در زیر پوست نمایان می شوند. اما واریس های پیشرفته تر به صورت رگ های برجسته، مارپیچ و متورم ظاهر می شوند که نشان دهنده اختلال جدی در جریان خون وریدی هستند.
نشانه هایی که ممکن است قبل از پیشرفت واریس احساس کنید:
- احساس خستگی یا سنگینی در پاها: این حس معمولاً در پایان روز یا پس از فعالیت های روزمره به اوج خود می رسد.
- خارش یا سوزش اطراف رگ های واریسی: این وضعیت ناشی از نشت مواد التهابی از دیواره رگ به بافت های اطراف است که به آن اگزمای وریدی نیز می گویند.
- درد و گرفتگی عضلات در پاها: ممکن است در هنگام شب فرد را از خواب بیدار کند.
- تشدید علائم با ایستادن یا نشستن طولانی مدت: در این وضعیت خون بیشتری در پاها تجمع یافته و فشار وریدی دوچندان می شود.
- حساسیت غیرعادی به سرما: که می تواند ناشی از اختلال در تنظیم جریان خون مویرگی باشد.
اما هر چه این بیماری پیشرفت کند و مزمن شود علائم آن نیز بیشتر و خطر لخته شدن خون و عوارض ناشی از آن بیشتر خواهد شد:
- تغییر رنگ پوست: تجمع آهن موجود در خون باعث قهوهای یا سیاه شدن پوست، به ویژه در ناحیه مچ پا می شود.
- خشکی، ضخیم و سفت شدن پوست: پوست خشک و حالت چرمی پیدا می کند و مستعد ترک خوردن می شود.
- زخم شدن پاها: این زخم ها معمولاً در نزدیکی استخوان مچ پا ظاهر شده و به دلیل فقر اکسیژن در بافت، به سختی درمان می شوند.
- عفونت زخم ها: زخم های باز راه را برای ورود باکتری ها باز کرده و می توانند منجر به عفونت های وسیع و خطرناک شوند.
مراحل درمان واریس واریس پا
خوشبختانه نسبت به گذشته، دیگر نگرانی زیادی برای درمان این بیماری وجود ندارد. اگر مبتلا به واریس پا شدید و می خواهید بدانید چه کنید، مراحل زیر را دنبال کنید:
مراجعه به پزشک
بسیاری از بیماران وقتی دچار این بیماری می شوند سعی می کنند با روش های خانگی و سنتی آن را درمان کنند. اما این روش ها بیشتر جنبه پیشگیری کننده و بهبود دهنده دارند و به خصوص در مواردی که واریس پیشرفت داشته و مزمن شده است این راهکارها اغلب کارآمد نیستند و نمی توانند باعث از بین رفتن واریس پا شوند.
در واقع، هیچ روش خانگی قادر به ترمیم دریچه های تخریب شده لانه کبوتری یا از بین بردن رگ های گشاد شده نیست. خصوصا در مواردی که بیماری از مرحله عنکبوتی فراتر رفته و مزمن شده باشد، تعلل و سهل انگاری در درمان تخصصی تنها باعث پیچیده تر شدن فرآیند بهبودی می شود.
مراجعه به یک دکتر و متخصص خوب واریس یعنی پزشکی که تخصص قلب و عروق داشته باشد و علاوه بر این دارای تجربه کافی در زمینه درمان واریس پا باشد اولین و مهم ترین قدم در درمان واریس پا به حساب می آید.
تشخیص واریس پا
واریس پا می تواند با توجه به شدت، عمق و نوع عروقی که درگیر می شوند، انواع مختلفی داشته باشد. بنابراین اولین قدم در درمان واریس تشخیص درست آن است.
متخصص واریس با توجه به معاینه فیزیکی و یا با استفاده از سونوگرافی و آزمایشاتی که مخصوص تشخیص بیماری واریس می باشند، ابتدا نوع و شدت واریس پا را مشخص و ارزیابی می کند. بدون تشخیص دقیق و درست، بهترین درمان ها هم بی تاثیر خواهند بود!
یک متخصص واریس مجرب،فقط به مشاهده ظاهری رگ ها اکتفا نمی کند؛ بلکه با انجام معاینات فیزیکی دقیق و در اغلب موارد با بهره گیری از سونوگرافی داپلر رنگی، وضعیت جریان خون و عروق را به صورت زنده بررسی می کند.
سونوگرافی داپلر به عنوان استاندارد طلایی تشخیص، به پزشک این امکان را می دهد تا سرعت جریان خون، جهت حرکت آن مثل بررسی رفلاکس یا بازگشت خون و وجود احتمالی لخته های پنهان (DVT) را ارزیابی کند. آزمایشات تخصصی عروق، نقشه دقیق رگ های معیوب را ترسیم می کنند.
انتخاب روش درمانی مناسب
انتخاب روش درمانی برای واریس پا باید توسط پزشک متخصص انجام شود. از جمله درمان هایی که می توان نام برد عبارتند از:
- تغییرات سبک زندگی
انجام این راهکارها و فعالیت ها کمک زیادی به پیشگیری یا بهبود علائم واریس خواهند کرد:
۱- ورزش منظم: فعالیت های سبک مانند پیاده روی، دوچرخه سواری، یوگا، شنا و ورزش های مناسب واریس پا به تقویت جریان خون در رگ ها کمک خواهند کرد.
۲- کاهش وزن: اضافه وزن، فشار زیادی روی رگ های پا وارد می کند و بنابراین احتمال ابتلا به واریس را بالا می برد.
۳- استفاده از جوراب واریس: این نوع جوراب ها با ایجاد فشار ثابت در پاها باعث بهبود گردش خون در عروق می شوند. انتخاب جوراب واریس مناسب هم از جمله مواردی است که باید به آن دقت داشته باشید و حتما با پزشک یا متخصص در مورد آن مشورت کنید. زیرا استفاده از جوراب های واریسی نامناسب، نه تنها کمکی به بهبودی نخواهد کرد بلکه مضر هم خواهد بود.
۴- بالا نگه داشتن پاها: قرار دادن پاها روی یک بالش به طوری که بالاتر از سطح قلب قرار بگیرند؛ به مدت چند بار در طول روز به کاهش تورم و فشار روی رگ ها کمک خواهد کرد.
۴- اجتناب از ایستادن یا نشستن طولانی مدت: بهتر است هر نیم ساعت یک بار موقعیت بدن خود را از حالت ایستاده یا نشسته تغییر دهید. چند قدم راه بروید و یا در صورت امکان مانند روش قبل پاهای خود را بالا نگه دارید.
۵- تغذیه سالم: داشتن رژیم غذایی سرشار از فیبر، ویتامین، غلات، نوشیدن آب کافی و اجتناب از غذاهای پرچرب، شور و فرآوری شده می تواند در تقویت و سلامت عروق تاثیرگذار باشد.
- درمان دارویی
در مراحل خاصی، پزشک برای کنترل علائم، داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی را جهت کاهش دردهای ضربان دار تجویز می کند. همچنین استفاده از داروهای ونوتونیک یا تقویتکننده ورید که از عصاره های گیاهی مانند شاه بلوط هندی گرفته شدهاند، می تواند خاصیت ارتجاعی و استحکام دیواره رگ ها را بهبود بخشیده و نفوذپذیری عروق را که منجر به ورم می شود، کاهش دهد.
- درمان پزشکی واریس پا
در گذشته جراحی که یک روش تهاجمی به حساب می آمد، تنها درمان پزشکی واریس پا محسوب می شد. اما امروزه درمان های کم تهاجمی متنوعی برای درمان این بیماری وجود دارد که متخصص واریس با توجه به نوع واریس و شرایط بیمار بهترین درمان را انتخاب خواهد کرد:
* لیزردرمانی
لیزر واریس پا بسته به عمق وریدهای واریسی به دو صورت سطحی و عمقی انجام می شود. در این روش با استفاده از اشعه لیزر اقدام به بستن رگ های واریسی و درمان آن ها می کنند.
لیزر سطحی: برای محو کردن رگ های ریز عنکبوتی از روی پوست.
لیزر درونرگی (EVLT): که با هدایت فیبر نوری بسیار ظریف به داخل رگ اصلی و تابش انرژی گرمایی، رگ معیوب را از داخل مسدود می کند. این روش به دلیل دقت بسیار بالا و عدم ایجاد برش، محبوب ترین روش درمان واریس های بزرگ در دنیاست.
نمونه ای از درمان واریس پا به وسیله لیزر درون رگی در کلینیک فوق تخصصی واریس دکتر بهنام واقفی
* اسکلروتراپی
اسکلروتراپی به عنوان یکی از محبوب ترین روش های تزریقی برای درمان رگ های واریسی و وریدهای عنکبوتی شناخته می شود. در این متد تخصصی، پزشک تنها با استفاده از یک سوزن بسیار نازک و ظریف، مادهای مخصوص به نام اسکلروزان را مستقیماً به داخل رگ های بیمار تزریق می کند. این ماده باعث تحریک دیواره داخلی رگ و در نهایت چسبیدن دیواره ها به یکدیگر و بسته شدن رگ می شود.
قبل و بعد از درمان اسکلروتراپی واریس پا
*رادیوفرکانسی (RF Ablation)
این درمان یکی از پیشرفته ترین روش های حرارتی برای بستن رگ های معیوب است که عملکردی مشابه لیزر درون رگی دارد، با این تفاوت که از امواج رادیویی با فرکانس بالا برای ایجاد گرما استفاده می کند.
در این روش، پزشک یک کاتتر ظریف را وارد رگ کرده و با تابش یکنواخت امواج به دیواره داخلی، باعث انقباض، تخریب و بسته شدن کامل سیاهرگ می شود. از مزایای شاخص رادیوفرکانسی نسبت به سایر روش ها، می توان به کبودی بسیار کمتر، درد ناچیز پس از عمل و دقت بسیار بالا در کنترل حرارت اشاره کرد.
*چسب واریس (VenaSeal)
استفاده از چسب پزشکی یا "وناسیل"، جدیدترین و بی دردسرترین درمان واریس محسوب می شود که برخلاف لیزر و RF، هیچ نیازی به ایجاد حرارت یا تزریق داروهای بی حسی متعدد در طول پا ندارد.
در این روش، جراح با هدایت سونوگرافی، مقدار بسیار اندکی از یک چسب بیولوژیک مخصوص را به داخل رگ تزریق می کند که بلافاصله دیواره های رگ را به هم چسبانده و آن را مسدود می کند. از آنجا که در این متد هیچ آسیبی به اعصاب حسی یا بافت های مجاور وارد نمی شود، بیمار می تواند بلافاصله پس از درمان به فعالیت های روزمره بازگردد و در بسیاری از موارد حتی نیازی به پوشیدن جوراب واریس بعد از عمل نیز نخواهد بود.
* فلبکتومی
فلبکتومی درمانی است که با ایجاد برش کوچک و سطحی روی پوست، اقدام به برداشتن رگ های واریسی می کنند.
تفاوت مهم این روش با جراحی های سنتی در این است که فلبکتومی کاملاً کم تهاجمی بوده و برخلاف جراحیهای قدیمی، به هیچ عنوان نیازی به بستری شدن، بیهوشی عمومی و یا بخیه ندارد. محل برش ها به قدری کوچک است که معمولاً بدون نیاز به بخیه و تنها با یک پانسمان ساده بهبود می یابد و هیچ گونه جای زخمی به جا نمی گذارد.
جمع بندی
واریس پا یکی از بیماری هایی است که بهتر است قبل از پیشرفت علائم و مزمن شدن آن به متخصص مراجعه کنید. مسیر درمان شما باید از انتخاب یک متخصص عروق باسابقه شروع شود. فرآیند بهبودی با یک تشخیص دقیق و علمی شکل می گیرد و در ادامه با ترکیبی از تغییرات هوشمندانه در سبک زندگی، درمان های دارویی حمایتی و در نهایت متدهای پزشکی پیشرفته مثل لیزر، فلبکتومی یا اسکلروتراپی تکمیل می شود.
به یاد داشته باشید که هر چه درمان را زودتر آغاز کنید، احتمال بروز عوارض خطرناکی همچون لخته شدن خون (DVT) و آمبولی ریه کمتر می شود و سلامت و شادابی را به پاهای خود بر می گردانید.
سوالات متداول
۱- آیا درمان واریس پا دردناک است؟
بیشتر درمان هایی که امروزه برای واریس وجود دارند درد کم یا خفیفی دارند و استفاده از بی حسی موضعی هم سبب می شود تا در حین انجام درمان، دردی را حس نکنید. پس از درمان هم ممکن است کمی ناراحتی یا کبودی داشته باشید که این علائم کاملا موقتی هستند و آزار دهنده نیستند.
۲- آیا درمان واریس پا دائمی است؟
درمان های موجود می توانند رگ های واریسی را به طور کامل از بین ببرند و علائم را کاهش دهند اما هیچ درمانی نمی تواند از واریس پیشگیری کند و اگر سبک زندگی سالم نداشته باشید ممکن است رگ های جدیدی واریسی شوند.
۳- آیا روش ها خانگی می توانند باعث درمان قطعی واریس پا شوند؟
روش های خانگی تنها می توانند در پیشگیری و کاهش علائم به شما کمک کنند و در صورتی که مبتلا به واریس شده باشید، تنها با درمان و مداخله پزشکی می توانید واریس را درمان کنید و از بین ببرید.
۴- آیا ورزش برای درمان واریس پا مفید است؟
ورزش هایی مانند پیاده روی، شنا و دوچرخه سواری سبک می توانند به تقویت جریان خون، سلامت رگ ها و کاهش علائم واریس پا کمک کنند. اما ورزش نمی تواند رگ های واریسی را به طور کامل از بین ببرد و درمان کند و باید از روش های پزشکی نیز کمک بگیرید.
۵- بهترین درمان برای واریس پا چیست؟
درمان هر بیمار با توجه به نوع و شدت واریس و شرایط سلامتی او مشخص می شود. بنابراین نمی توان به طور کلی و قطعی گفت که کدام درمان، بهترین درمان است. ممکن است برای بیماری، بهترین درمان با توجه به شرایط او اسکلروتراپی باشد و برای بیمار دیگری لیزردرمانی مناسب تر باشد.