یبوست تهدیدی جدی برای ابتلا به واریس پا | بررسی علت و درمان
شاید از ارتباطی که می تواند بین یبوست و واریس وجود داشته باشد شگفت زده شوید. اگرچه در نگاه اول ممکن است این دو بیماری بی ربط به نظر بیایند اما تحقیقات نشان داده اند که بین آن ها ارتباط وجود دارد!
شاید از ارتباطی که می تواند بین یبوست و واریس وجود داشته باشد شگفت زده شوید. اگرچه در نگاه اول ممکن است این دو بیماری بی ربط به نظر بیایند اما تحقیقات نشان داده اند که بین آن ها ارتباط وجود دارد!
واریس و یبوست از جمله بیماری های شایعی محسوب می شوند که بسیاری از افراد را درگیر می کنند. به خصوص مشکل یبوست که همه ما حداقل یک بار در زندگی آن را تجربه کرده ایم. شاید در نگاه اول هیچ رابطه مستقیمی میان این دو بیماری به نظر نرسد اما تحقیقات نشان داده اند که میان یبوست و واریس پا ارتباط وجود دارد.
یبوست چیست؟
وضعیتی که مدفوع سفت و خشک باشد و یا دفع آن با سختی و مشکل همراه باشد یبوست نامیده می شود. این عارضه ممکن است به علت کندی حرکات روده، کم آبی، رژیم غذایی نامناسب، مصرف بعضی از داروها و یا بیماری های روده ای اتفاق بیفتد.
همه ما حداقل یک بار به دلایلی یبوست را تجربه کرده ایم و در صورتی که مزمن و یا به طور مکرر نباشد معمولا مشکل خاصی را ایجاد نمی کند. اما اگر به طور مداوم با این مشکل رو به رو هستید، آن را جدی بگیرید زیرا یبوست مزمن علاوه بر مشکلاتی که می تواند برای سلامتی ایجاد کند، تهدیدی جدی نیز برای ابتلا به واریس پا به حساب می آید.
ارتباط یبوست و واریس پا
یک پزشک واریس عنوان می کند که فشار بیش از حد در حین اجابت مزاج فشار بیشتری به رگ ها به خصوص قسمت های پایین تنه وارد می کند و خطر ابتلا به واریس را در آینده افزایش می دهد. اگر چه هنوز علت این ارتباط به درستی و به طور کامل مشخص نشده است اما برخی دلایل احتمالی که می توان نام برد عبارتند از:
التهاب وریدی
یبوست مزمن و درمان نشده به مرور زمان باعث ایجاد التهاب، احتقان و تورم عروق پا می شود. وقتی مواد زائد برای طولانی مدت در روده باقی می مانند، فشار مکانیکی مستمری به لگن وارد می کنند که این وضعیت یکی از اصلی ترین زمینه های ایجاد واریس پا و از دست رفتن خاصیت ارتجاعی دیواره سیاهرگها به شمار می رود.
افزایش فشار داخل شکمی
مشکل یبوست فرد را مجبور به زور زدن شدید و مداوم برای دفع مدفوع می کند که نتیجه مستقیم آن، افزایش شدید فشار داخل محفظه شکم است. این فشار ناگهانی و مکرر مانند یک سد محکم عمل کرده و مستقیماً روی جریان خون رگهای پا اثر می گذارد؛ در نتیجه، خون در پایین تنه حبس شده و احتمال ابتلا به واریس به شدت بیشتر می شود.
کاهش جریان خون
یبوست مداوم و طولانیمدت باعث اختلال شدید و کاهش سرعت جریان خون در قسمت های پایین بدن می شود. از آنجا که خون نمی تواند با سرعت طبیعی خود به سمت بالاتنه حرکت کند، تحت تاثیر جاذبه زمین احتمال تجمع خون پیر در رگ ها و مچ پا و در نهایت واریسی و مارپیچی شدن آن ها افزایش پیدا می کند.
اختلال در عملکرد دریچههای لانه کبوتری
هنگامی که فرد برای دفع مدفوع فشار زیادی به خود وارد می کند، این موج فشار معکوس به سمت پایین و به طرف دریچههای یک طرفه کنترل جریان خون واقع در سیاهرگ های پا (همان دریچههای لانه کبوتری) حرکت می کند. این ضربه های مداوم عروقی به مرور زمان به ساختمان ظریف این دریچه ها آسیب مفرط زده و پدیده نارسایی دریچهای را که علت اصلی پیدایش واریس است، رقم می زند.
نارسایی وریدی
یبوست مکرر و فشارهای ناشی از آن، به طور مداوم باعث فشرده شدن و تحت تنگی قرار گرفتن رگهای بزرگ داخل لگن و پایین تنه می شود. این انسدادهای موقت اما طولانی، به تدریج سبب بروز نارسایی وریدی مزمن در اندام های تحتانی شده که یکی از خطرناک ترین شرایط زمینه ساز برای تبدیل رگهای سالم به رگهای واریسی طنابی است.
تغییرات هورمونی
سیستم گوارش و عروق هر دو تحت تاثیر شدید هورمون ها هستند؛ برای مثال برخی تغییرات هورمونی مانند کاهش یا نوسانات سطح پروژسترون علاوه بر اینکه با کند کردن حرکات دودی روده مستقیماً باعث ایجاد یبوست می شوند، دیواره سیاهرگها را هم شل و منبسط کرده و امکان ابتلا به واریس را به طور هم زمان دوچندان می کنند.
سبک زندگی نادرست و بی تحرکی
ریشه هر دو بیماری را باید در عادت های روزانه جستجو کرد؛ اغلب کسانی که دچار مشکل یبوست هستند، از رژیم غذایی ناسالم و کم فیبر، عدم مصرف آب و مایعات به اندازه کافی و مشکل کم تحرکی رنج می برند. این مثلث مخرب، همان طور که روده ها را تنبل می کند، پمپ عضلانی ساق پا را هم از کار انداخته و بزرگ ترین عامل خطر برای بروز واریس پا محسوب می شود.
عوامل زمینه ساز مشترک میان یبوست و واریس
داشتن برخی عوامل و ویژگی ها برای هر دو بیماری زنگ خطر به حساب می آید:
- ژنتیک: یکی از عوامل اصلی در ایجاد واریس و یبوست ژنتیک و سابقه خانوادگی است. در صورت داشتن هر کدام از این بیماری ها در خانواده، پیشگیری و درمان را جدی بگیرید.
- سن: افزایش سن، خطر ابتلا به هر دو بیماری را افزایش می دهد. پس سالمندان باید توجه بیشتری به این موضوع داشته باشند.
- جنسیت: زنان به دلایلی مانند تغییرات هورمونی و بارداری بیشتر در معرض خطر هستند. مقاله واریس پا در زنان این موضوع را به طور کامل توضیح می دهد.
- بارداری: در دوران حاملگی به دلیل تغییرات هورمونی و افزایش فشار داخل شکمی امکان ابتلا به یبوست و واریس افزایش می یابد. خواندن مقاله واریس بارداری می تواند در این رابطه مفید باشد.
- چاقی: اضافه وزن و چاقی با افزایش فشار روی رگ های بدن عامل خطر برای هر دو بیماری به حساب می آید. آیا می خواهید بدانید چاقی و واریس پا چه ارتباطی با هم دارند؟
نشانه های واریس پا
نشانه های مهم واریس پا عبارتند از:
-رگ های متورم و پیچ خورده در پا
- احساس سنگینی و خستگی در پاها
- درد مبهم یا تیر کشنده
- خارش و گزگز شدن
- تورم مچ یا ساق پا
- تغییر رنگ پوست
- زخم یا عفونت
علائم یبوست
یبوست عموما با این نشانه ها همراه است:
- مدفوع سفت و خشک
- دفع دشوار و گاهی همراه با درد مدفوع
- تخلیه ناقص بعد از دفع
- داشتن نفخ و گاز
- احساس وجود انسداد در روده
- کم اشتهایی
- بی حالی
علاوه بر این نشانه ها یبوست مزمن ممکن است باعث واریس مقعدی یا بواسیر هم شود که در ادامه آن را توضیح خواهیم داد.
یبوست و واریس مقعدی
دفع مدفوع سخت و خشک فشار مکانیکی فوقالعاده سنگین و آسیبرسانی را به عضلات کف لگن و رگهای ظریف اطراف مقعد وارد می کند. این فشارهای مکرر هنگام اجابت مزاج، به تدریج سبب تورم، احتقان و گشاد شدن سیاهرگهای خونی مقعد شده و با تخریب بافت های نگهدارنده، در نهایت به بیماری دردناک هموروئید یا همان بواسیر منجر خواهد شد.
علائم شایع بواسیر معمولاً خود را به صورت خونریزی مقعدی مکرر (به ویژه خون روشن پس از دفع)، درد شدید و ناراحتی هنگام نشستن، خارش و سوزش مداوم پوست ناحیه و همچنین بیرون زدگی تودهها یا بافت مقعدی نشان می دهند که کیفیت زندگی بیمار را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد.
بنابراین، یبوست مزمن و درمان نشده نه تنها یک تهدید جدی برای پمپ عروقی و ایجاد واریس پا محسوب می شود بلکه به عنوان عامل خطری کاملاً مستقیم و ویرانگر برای ابتلا به واریس مقعدی یا همان هموروئید به شمار می رود.
این پیوند عروقی نشان می دهد که چگونه یک اختلال ساده گوارشی می تواند با بالا بردن فشار داخلی بدن، همزمان سیستم سیاهرگی را در اندام های تحتانی و انتهایی بدن دچار نارسایی و آسیبهای ساختاری کند.
پیشگیری از یبوست و واریس پا
انجام این راهکارها می توانند برای پیشگیری از یبوست و واریس پا مفید باشند:
- نوشیدن آب کافی در طول روز
- رژیم غذایی سالم و سرشار از فیبر
- ورزش منظم روزانه به مدت حداقل ۳۰ دقیقه
- کنترل وزن و حفظ وزن سالم
- اجتناب از ایستادن و نشستن طولانی مدت
- اجتناب از نشستن طولانی در توالت و زور زدن
- استفاده از دارو یا ملین با تجویز پزشک
- استفاده از جوراب واریس
نتیجه گیری
یبوست عارضه ای است که شاید به نظر ساده و بی خطر بیاید و بیشتر افراد اقدامی جدی برای درمان آن انجام ندهند. اما این مشکل به خصوص اگر به صورت مداوم و مزمن شود به تدریج زمینه ساز ابتلا به بیماری های دیگری همچون واریس خواهد شد. واریس مقعدی یا بواسیر شایعترین بیماری است که به دلیل یبوست اتفاق می افتد و بیشتر افراد از آن اطلاع دارند اما واریس پا نیز با این بیماری ارتباط دارد.
تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی، انجام ورزش منظم و کنترل وزن می تواند از بروز و تشدید هر دو بیماری جلوگیری کند. اما در صورتی که علائم شدید و مزمنی دارید حتما به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
۱- آیا بین واریس پا و یبوست ارتباط وجود دارد؟
بله، ارتباط غیرمستقیم اما قابل توجهی وجود دارد.
۲- آیا یبوست می تواند باعث تشدید واریس پا شود؟
بله، یبوست مزمن می تواند باعث افزایش فشار شکمی و اختلال در خون رسانی وریدی پاها شود بنابراین سبب تشدید واریس گردد.
۳- آیا یبوست عامل اصلی ایجاد واریس پا است؟
خیر، عامل اصلی به حساب نمی آید اما می تواند یک عامل زمینه ساز یا تشدید کننده باشد و علائم واریس پا را ایجاد یا بدتر کند.