بررسی کامل واریس پا در زنان : علل + علائم و درمان

زنان به دلایلی مانند بارداری، تغییرات هورمونی و ... دو برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به واریس هستند. بیشترین سنی که زنان درگیر واریس پا می شوند معمولا بین ۴۰ تا ۵۰ سالگی است و حدود ۷۵ درصد زنانی که بالای ۷۰ سال دارند به این بیماری دچار هستند.

• دلایل و علت واریس در زنان
• علائم واریس پا در زنان
• درمان واریس پا در زنان

زنان به دلایلی مانند بارداری، تغییرات هورمونی و ... دو برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به واریس هستند. هر چند که بعضی تحقیقات، آمار ابتلای بیشتر زنان به واریس نسبت به مردان را تایید نکرده اند با این وجود زنان به دلایلی که در ادامه به آن ها اشاره خواهیم کرد بیشتر در خطر این بیماری می باشند.

بیشترین سنی که زنان درگیر واریس پا می شوند معمولا بین ۴۰ تا ۵۰ سالگی است و حدود ۷۵ درصد زنانی که بالای ۷۰ سال دارند به این بیماری دچار هستند. متاسفانه بعضی از منابع اعتقاد دارند احتمال بروز واریس در زنان دو برابر بیشتر است.

۱۰ تا ۲۰ درصد زنان در بارداری اول معمولا علائم خفیفی از واریس پا را نشان می دهند و ۴۰ درصد از زنانی که برای چندمین بار حامله می شوند؛ این بیماری را تجربه می کنند. با توجه به آمارهایی که ارائه دادیم می توان فهمید که زنان در معرض خطر بیشتری هستند و از این رو پیشگیری، شناخت و درمان واریس پا ضروری به نظر می رسد.

بسیاری از افراد فکر می کنند که واریس پا بیشتر یک بیماری زنانه است اما این تصور کاملا اشتباه است و اگر می خواهید در مورد علت و علائم واریس در مردان هم اطلاعاتی کسب کنید مطالعه مقاله واریس پا در مردان را به شما پیشنهاد می کنیم.

دلایل و علت واریس در زنان

برخی دلایل و عوامل مهم ایجاد واریس هم در مردان و هم در زنان مشترک هستند اما با توجه به عواملی که صرفا در زنان نقش مهم تری ایفا می کنند و بعد از این عوامل، آن ها را نام خواهیم برد؛ باید در زنان بیشتر مورد توجه قرار گیرد:

•  ژنتیک

یکی از عوامل مهم خطر برای ابتلا به واریس ژنتیک می باشد. اگر والدین یا خواهر و برادر شما در خانواده مبتلا به واریس باشد، احتمال زیادی وجود دارد که شما هم به این بیماری دچار شوید.

• چاقی و اضافه وزن

هر چه وزن بیشتر باشد فشاری که به رگ های پا ایجاد می شود، افزایش می یابد و زمینه ساز ابتلا به واریس خواهد بود.

• سن

خاصیت ارتجاعی و بازگشت پذیری رگ ها و عروق با افزایش سن، کاهش پیدا می کنند و بنابراین افراد سالمند بیشتر مبتلا به واریس پا خواهند شد.

• تروما یا آسیب به رگ ها

آسیبی که بر اثر ضربه یا یک جراحی به وریدها وارد می شود ممکن است باعث ایجاد واریس شود.

• بیماری های زمینه ای

برخی بیماری ها مانند نارسایی کلیوی یا کبدی، اختلالات انعقاد خون، دیابت و بیماری های وریدی می توانند در ایجاد واریس در زنان کمک کننده و زمینه ساز باشند.

• ایستادن یا نشستن طولانی مدت

داشتن شغل یا فعالیت هایی که در طول روز نیاز به ایستادن یا نشستن طولانی مدت دارند مانند آرایشگری، پرستاری و ... فشار زیادی به عروق پا وارد می کنند و به دلیل اختلالی که در روند بازگشت جریان خون از پاها به قلب ایجاد می شود، التهاب وریدی و تجمع جریان خون اتفاق می افتد.

به غیر از عواملی که نام بردیم برخی عوامل در زنان نقش مهم تری برای ایجاد واریس به طور خاص ایفا می کنند:

• تغییرات هورمونی

زنان به دلیل تغییراتی که در سطح هورمون های خود در دوران قاعدگی، حاملگی و یائسگی دارند نسبت به این بیماری مستعدتر می باشند.

نوسانات هورمون ها در طول قاعدگی و بارداری، همچنین کاهش سطح استروژن در دوران یائسگی باعث کم شدن حالت ارتجاعی رگ ها و کارایی آن ها می شود و بنابراین احتمال واریس افزایش می یابد.

• بارداری و حاملگی

افزایش حجم خون و فشار رحم روی لگن و عروق پا در دوران بارداری بسیاری از زنان را در خطر ابتلا به واریس در بارداری قرار می دهد.

• آناتومی و ساختار بدنی

ساختار لگن زنان به شکلی است که عروق پا را بیشتر تحت فشار قرار می دهد. علاوه بر این به طور طبیعی زنان رگ های سطحی بیشتری در پای خود دارند که همه این موارد آنان را نسبت به این بیماری و التهاب رگ ها مستعدتر می کند.

• استفاده از قرص های ضدبارداری

مصرف بعضی از قرص های ضدبارداری احتمال واریس را افزایش می دهند.

• پوشیدن لباس های تنگ

از آن جا که زنان نسبت به مردان لباس، شلوار و جوراب های تنگ بیشتری می پوشند، بنابراین مانع از گردش جریان خون طبیعی و مناسب در رگ ها می شوند که یکی از پیش زمینه های ایجاد واریس می باشد.

• پوشیدن کفش پاشنه بلند

پوشیدن کفش پاشنه بلند به خصوص اگر در اغلب اوقات و به صورت یک عادت باشد یا همراه با ایستادن و راه رفتن طولانی مدت باشد؛ ممکن است باعث آسیب و فشار به رگ های پا شود و با گذشت زمان آن ها را واریسی کند.

اگر می خواهید بدانید پوشیدن چه کفش هایی برای واریس پا مناسب هستند مقاله کفش مناسب و مخصوص واریس پا شامل اطلاعات مفیدی در این زمینه است.

علائم واریس پا در زنان

علائم واریس پا در زنان معمولاً به تدریج ظاهر می‌ شوند و در ابتدا ممکن است تنها به صورت احساس سنگینی یا خستگی پاها باشند.

با پیشرفت بیماری، نشانه‌های بیشتری ایجاد می‌ شود که می‌ تواند کیفیت زندگی، فعالیت روزانه و حتی ظاهر پاها را تحت تأثیر قرار دهد. شدت علائم در هر فرد متفاوت است و معمولاً پس از ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت، در پایان روز، در هوای گرم، دوران قاعدگی و بارداری بیشتر می‌ شود.

• احساس خستگی، سنگینی و پر بودن پاها

یکی از شایع‌ترین علائم واریس پا در زنان، احساس سنگینی، خستگی و پر بودن پاها است. این حالت به علت اختلال در بازگشت خون از پاها به سمت قلب و افزایش فشار داخل سیاهرگ‌ها ایجاد می‌ شود. بسیاری از زنان بیان می‌ کنند که این احساس در پایان روز یا پس از ساعت‌ها ایستادن شدیدتر شده و با بالا قرار دادن پاها یا راه رفتن تا حدودی کاهش پیدا می‌ کند.

در دوران بارداری نیز به دلیل تغییرات هورمونی و افزایش فشار رحم بر سیاهرگ‌های لگن، این علامت شایع‌تر است و باید به توصیه‌های پیشگیری از واریس بارداری توجه کرد.

• درد، گرفتگی و اسپاسم عضلات پا

درد و گرفتگی عضلات، به‌ویژه در ناحیه ساق پا، از دیگر علائم رایج واریس است. این درد ممکن است به صورت مبهم، ضربان‌دار، سوزشی یا تیرکشنده احساس شود و معمولاً هنگام شب یا پس از فعالیت طولانی شدت بیشتری پیدا می‌ کند. برخی بیماران همچنین احساس بی‌قراری پاها (Restless Legs) یا سوزن‌ سوزن شدن اندام را نیز تجربه می‌ کنند.

• رگ‌های برجسته، پیچ‌ خورده و آبی یا بنفش

مشخص‌ ترین علامت واریس، برجسته شدن، پیچ‌خوردگی و گشاد شدن سیاهرگ‌های سطحی پا است. این رگ‌ها معمولاً به رنگ آبی تیره، بنفش یا سبز دیده می‌شوند و بیشتر در ساق پا یا پشت زانو ظاهر می‌ شوند. ایجاد این رگ‌ها به علت ضعیف شدن دریچه‌های وریدی و تجمع خون در داخل سیاهرگ‌ها است، نه تشکیل لخته خون.

• تورم ساق و مچ پا

تورم در ناحیه مچ و ساق پا، به‌ویژه در ساعات پایانی روز، از علائم مهم واریس پا در زنان محسوب می‌ شود. این تورم به دلیل افزایش فشار وریدی و نشت مایع از رگ‌ها به بافت‌های اطراف ایجاد می‌ شود و معمولاً پس از استراحت یا بالا نگه داشتن پاها کاهش می‌ یابد.

البته باید توجه داشت که تورم پا می‌ تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد و در صورت شدید یا ناگهانی بودن، نیاز به بررسی پزشکی دارد. مطالعه مقاله ورم پا را به شما پیشنهاد می کنیم.

• خارش، خشکی، پوسته‌ پوسته شدن و تغییر رنگ پوست

با پیشرفت بیماری، پوست اطراف واریس ممکن است دچار خارش، خشکی، التهاب یا پوسته‌ پوسته شدن شود. همچنین به علت نشت گلبول‌های قرمز و رسوب آهن در پوست، ممکن است تغییر رنگ قهوه‌ای یا تیره به‌ ویژه در اطراف مچ پا، ایجاد شود. این علائم معمولاً نشان‌ دهنده پیشرفت بیماری به سمت نارسایی مزمن وریدی هستند.

• احساس سوزش، ضربان و گرما در مسیر رگ‌ها

برخی از زنان احساس سوزش، گرما، ضربان یا کشیدگی در امتداد رگ‌های واریسی را تجربه می‌ کنند. این علائم معمولاً پس از ایستادن طولانی، فعالیت زیاد یا قرار گرفتن در محیط گرم تشدید می‌ شوند.

• زخم‌های وریدی و خونریزی

در مراحل پیشرفته واریس، ممکن است زخم‌های مزمن، به‌ویژه در قسمت داخلی مچ پا، ایجاد شوند. این زخم‌ها معمولاً دیر بهبود پیدا می کنند و در صورت عدم درمان، خطر عفونت را افزایش می‌ دهند. همچنین رگ‌های واریسی به دلیل نازک شدن دیواره خود ممکن است در اثر ضربه‌های خفیف دچار خونریزی شوند که نیازمند مراقبت پزشکی است.

به طور کلی علائم واریس پا در زنان را می توان به صورت علائم اولیه، پیشرفته و هشدار دهنده طبقه بندی کرد:

علائم اولیه

• احساس سنگینی پا
• خستگی
• درد
• گرفتگی عضلات
• احساس سوزش
• خارش
• رگ‌های برجسته
• تورم

علائم پیشرفته

• تغییر رنگ پوست
• اگزمای وریدی
• سفت شدن پوست
• زخم وریدی
• خونریزی از رگ واریسی

علائم هشدار

• درد شدید و ناگهانی یک پا
• قرمزی و گرمی شدید روی مسیر رگ
• تورم ناگهانی کل پا (احتمال DVT و نیاز به مراجعه فوری به متخصص)

بنابراین در صورت مشاهده علائم زیر سریعا به متخصص واریس و عروق پا مراجعه کنید:

• درد یا تورم شدید و ناگهانی یک پا
• قرمزی، گرمی و حساسیت شدید روی مسیر رگ
• خونریزی از رگ‌های واریسی
• ایجاد زخم یا تغییر رنگ شدید پوست اطراف مچ پا
• تشدید مداوم علائم با وجود رعایت مراقبت‌های خانگی

درمان واریس پا در زنان

قبل از درمان، پیشگیری از واریس اولین و بهترین قدم تا قبل از این که مبتلا به این بیماری شوید به حساب می آید. امروزه روش های درمان متنوعی جهت واریس پا وجود دارند که بسیاری از آن ها بدون درد و خونریزی هستند.

پزشک متخصص بعد از تشخیص واریس، بهترین و مناسب ترین درمان را با توجه به نوع و شدت بیماری و وضعیت عمومی بیمار انتخاب خواهد کرد. روش های درمان می توانند متنوع و شامل تغییر سبک زندگی، استفاده از جوراب واریس، دارو و یا یکی از روش های زیر باشند:

- تغییر سبک زندگی

داشتن ورزش منظم، رژیم غذایی مناسب، استفاده از کفش و لباس های مناسب، بالا بردن پاها از سطح قلب چند بار در طول روز، کنترل وزن و اجتناب از ایستادن یا نشستن طولانی مدت از جمله مواردی هستند که در بهبود علائم این بیماری کمک کننده می باشند.

- اسکلروتراپی

یکی از روش های موثر در درمان واریس که تنها با استفاده از تزریق یک ماده از طریق سوزن های بسیار نازک درون رگ های واریسی آن ها را مسدود کرده و از بین می برند.

- لیزر

در این درمان با استفاده از اشعه لیزر یا امواج رادیویی اقدام به سوزاندن رگ های واریسی و درمان آن ها می کنند و نیازی به جراحی، بیهوشی و بستری شدن ندارد.

- فلبکتومی

در این روش طی یک جراحی بسیار کوچک، رگ های واریسی را از پا خارج می کنند.

- جراحی

جراحی و برداشتن رگ واریسی یک روش سنتی است که از گذشته تا به امروز مورد استفاده قرار گرفته است و امروزه کمتر از روش های دیگر کاربرد دارد.

نتیجه گیری

اگر چه ابتلا به واریس در مردان هم به دلایلی مانند چاقی، ژنتیک، سن، نوع شغل یا کم تحرکی شایع است اما زنان به دلایلی مانند تغییرات هورمونی، حاملگی، یائسگی، آناتومی بدن و سبک زندگی بیشتر در معرض خطر می باشند.

از این رو لازم است تا پیشگیری و درمان واریس را جدی بگیرند و توجه ویژه تری نسبت به این مسئله داشته باشند. مسلما بررسی توسط پزشک و مشورت با یک متخصص با تجربه در زمینه واریس اولین پیشنهاد ما به شما خواهد بود.

سوالات متداول

۱- چرا زنان بیشتر از مردان در معرض ابتلا به واریس هستند؟

هورمون های استروژن و پروژسترون که نقش مهمی در قاعدگی و باروری زنان دارند؛ روی ورید و همچنین ماهیچه هایی که حرکت خون را در رگ های شما کنترل می کنند و در نتیجه احتمال واریسی شدن آن ها تاثیر دارند.

۲- آیا استروژن بالا می تواند باعث واریس شود؟

افزایش سطح استروژن به خصوص در دوران حاملگی سبب گشاد شدن عروق و افزایش جریان خون می شود و در نتیجه ایجاد رگ های واریسی می شود.

۳- واریس در چه سنی در زنان اتفاق می افتد؟

واریس در زنان معمولا از سن ۵۰ سالگی به بعد به دلیل ضعیف شدن دیواره و دریچه رگ ها اتفاق می افتد اما می تواند در سنین پایین تر هم رخ دهد.